Изучаем турецкий язык с нуля!
Текст для чтения 7

Kır gezisi – Загородная прогулка

Okullar kapanmak üzereydi. Kitaplar bitmiş, karneler hazırlanmıştı.

Öğretmen:

— Çocuklar, bu yıl hepiniz derslerine çok iyi çalıştınız. Gezip eğlenmeyi hak ettiniz. Yarın sizi kıra götüreceğim, dedi. Sınıftaki çocuklar, sevinç sesleri çıkarak birbirlerine sarıldılar.

Sabahleyin erkenden, okul bahçesine doluştular. Hepsi de ellerinde yiyecek çıkınlarıyla gelmişlerdi. Küme küme toplanmış, geziden söz ediyorlardı.

Hakkı:

— Dün Almanya’dan amcam geldi. Bana iki paket çikolata getirmiş, çıkınıma onları da koydum. Kırda yiyeceğim, diye böbürlendi.

Turan:

— Kıra varıncaya dek erir onlar, dedi.

Hakkı:

— Erimez, diye kesip attı. Turan arkadaşlarına iyilik yapmak istiyordu. Bu nedenle üsteledi:

— Erir. Git onları eve bırak. Geçen yaz göl kıyısına gitmiştik. Çıkınımda çikolata vardı. Eriyip bulamaç gibi oldu.

Hakkı:

— Bu iyi çikolatadır erimez, diyerek öfkeyle ayağını yere vurdu. O sırada öğretmen, bahçe kapısından içeriye giriyordu. Çocuklar tartışmayı kesip ona doğru koştular. Sevinç içinde hoplayıp, zıplayarak çevresinde toplandılar.

Öğretmen:

— Çocuklarım, bu gezide bazı kurallara uymanız gerekiyor: Yollarda sırayı bozmamalısınız. Gürültü etmek, sıradan çıkıp sokak satıcılarından alışveriş yapmak yok. Bunlar, bizi çevremize karşı küçük düşürücü davranışlardır... Kıra varınca sağa sola dağılmayıp yakınımda oynayın. Çöplerinizi yere atmayın. Çöp kabı varsa, oraya atacaksınız. Yoksa, sarıp sarmalar çıkınlarınıza koyarsınız. Haydi şimdi boy sırasına göre dizilin de çıkalım, dedi.

Kırlar yemyeşildi. Çocuklar çıkınlarını bir ağacın altına koyup oyuna giriştiler... Öğle olunca, gölgelik yerlere çekilip çıkınlarını açtılar. İstekle karınlarını doyurmaya koyuldular. Hepsinin yanakları, pembe pembe olmuştu. Gözleri ışıl ışıldı. Varlıklarından sevinç ve neşe fışkırıyordu. Sevgi dolu gözlerle, kendilerine bakan öğretmenlerine, sıcak sıcak gülümsüyorlardı. Çoğunun süt dişleri dökülmüştü. Öğretmen onları dişsiz hâlleriyle daha cana yakın buluyordu: Çocuklar çok sevindiler, iyi ki getirdim buraya, diye geçiriyordu içinden.

Bir ara ilerde Hakkı ile Turan’ın dövüşmekte olduklarını gördü. Telâşla yanlarına koştu:

— N’oluyor? Birbirinize neden saldırdınız?

İki çocuk soluk soluğa, birbirlerinden ayrıldılar. Hakkı öfkeyle söze başladı:

— Öğretmenim, yemek çıkınımda iki paket çikolatam vardı...

Turan atılıp Hakkı’nın sözünü kesti:

— Çikolata paketinin birini, sen çaldın diyor bana. Yemin ederim öğretmenim, ben çalmadım.

Hakkı:

— O çaldı öğretmenim. Gece yatarken, paketlerin ikisini de çıkının içine kendim yerleştirdim. Bir tanesi yok olmuş.

Turan:

— Çikolatayı çalmadım öğretmenim, diyerek içini çeke çeke ağlamaya başladı. Çocuklar yemeklerini bırakmış, kavgacıların çevresine toplanmışlardı.

Hakkı:

— Ona inanmayın öğretmenim. Biz oynarken o oyuna katılmadı. Ağacın altında yemek çıkınlarının yanında oturuyordu. Çikolatamı o sırada çaldı, dedi. Turan:

— Oyuna ayakkabım sıkıştığı için katılmadım. Ama kimsenin çıkınına elimi sürmedim, diye kendini savundu...

Öğretmen:

— Yeter! Herkes yerine gitsin, diye bağırdı. Turan’ın arkadaşlarının yanında küçük düşmesi onu üzmüştü. Çocuklar yerlerine döndüler. Turan durmadan ağlıyordu.

Öğretmen Hakkı’ya yaklaştı:

— Bence Turan çikolatayı çalmadı. Belki de bir yerlerde düşürdün.

Hakkı:

— Düşürmedim öğretmenim, diye direndi.

Turan ceplerini göstererek:

— Bakın, ceplerim bomboş, diye direndi. Sonra yemek çıkınını getirdi. İçindekileri boşalttı:

— İşte burada da yok... Başka nereme koyabilirim? diye hıçkırdı. Turan’ın yemek torbasında, iki dilim ekmekle beş altı tane zeytin ve bir yumurta vardı...

Öğretmen:

— Gördün ya! Çikolatanı çalmış olsaydı cebine ya da çıkınına koyacaktı. Kırda başka nereye saklayabilir? Haydi arkadaşından özür dile, diyerek Hakkı’yı tersledi. Hakkı, Turan’dan yarım ağızla özür dileyip yemek çıkınının başına oturdu. Turan olduğu yere çöküp başını ellerinin arasına aldı.

Öğretmen:

— Haydi Turan, sen de karnını doyur, diyerek oradan uzaklaştı.

Turan’ın boğazından bir lokma ekmek geçmiyordu. Herkesin içinde hırsız durumuna düşmek, onu çok üzmüştü. Bu olay nedeniyle öteki çocukların da neşeleri kaçtı. Öğretmen kırgın bir sesle:

— Yemek işi bitince, hemen çıkınlarınızı toplayın. Evlerimize dönelim, dedi. Çocuklar, erken dönüşün nedenini anlamışlardı. Hepsi de Hakkı’ya öfkeyle baktılar.

Hakkı eve varınca, annesi onu sevinçle karşıladı:

— Gezip eğlendin mi? Yüzüne renk gelmiş. Ne güzel olmuşsun! diyerek kucakladı... Hakkı neşesizdi. Annesi oğlunu üzgün görünce telâşlandı:

— Bir şey mi oldu oğlum? Neden üzgünsün? Hakkı:

— Arkadaşım Turan çikolatamı çaldı. Üstelik öğretmen, ona değil de bana kızdı diyerek yakındı.

Annesi:

— Üzülme oğlum, çaldıysa haram olsun. Bir paket çikolatan daha var. Dün gece, kır yemeklerini koyduğun çıkına baktım. Çikolata paketlerinin ikisini de almışsın.

Hakkı telaşla annesinin sözünü kesti:

— Evet aldım ama biri çalındı!

Annesi:

— Yanılıyorsun oğlum, hava sıcak, çikolataların yollarda erir, hem de fazlası mideni bozar, diye düşündüm. Çıkınındaki paketlerin birini alıp sakladım... dedi. Ve uzanıp raftaki paketi aldı. Oğlunun eline tutuşturdu.

Hakkı:

— Hiiii! diye irkilip «Demek Turan çalmamıştı.» diye söylendi. Çikolatayı öfkeyle parmaklarının arasında sıkıp ezdi. Sonra fırlatıp bir köşeye attı.

Словарь к тексту

ara - расстояние, промежуток
bırakmak - бросать, оставлять
bomboş - пустой-препустой
boşaltmak - опорожнять, освобождать, разрушать
boy - рост
bozmak - разрушать, ломать
bulamaç - кашица, мучная каша
cana yakın - симпатичный
cep - карман
çalmak - красть, воровать
çekilmek - (д.п.) удалиться, отойти в сторонку
çıkın - сверток, узелок
çikolata - шоколад
çökmek - опускаться
çöp - мусор
dağılmak - расходиться, разбредаться
dek - до
demek - сказать
dilim - кусочек
direnmek - настаивать, упорствовать
dizilmek - выстраиваться в ряд
dolaşmak - гулять, бродить
dökülmek - выпадать
dönmek - возвращаться
dönüş - возвращение
dövüşmek - драться
düşürmek - ронять
düşmek - падать
düşürücü - снижающий, понижающий
el sürmek - дотрагиваться, касаться
erimek - таять
ezmek - толочь, молоть
fazla - лишний, много
fırlatmak - швырять
fışkırmak - бить ключом
girişmek - приниматься
göl - озеро
göstermek - показывать
götürmek - отводить,
gürültü etmek - шуметь
hak etmek - иметь право, заслужить право
hâl - состояние, положение
haram olsun! - пусть не пойдет тебе впрок!
hıçkırmak - икать
hırsız - вор
hoplayıp zıplamak - прыгать и скакать
ışıl ışıl - сверкая
iyilik yapmak - делать добро
içinden geçirmek - думать про себя
içini çekmek - вздыхать

ilerde - впереди
irkılmak - вздрагивать (от испуга)
kaçmak - убегать
karne - ведомость с отметками в школе
karnı doymak - насыщать живот, наедаться
karnım doydu - я наелся
karşılamak - встречать
katılmak - (д.п.) присоединяться, участвовать
kavgacı - ссорящийся
kır - поле
kırgın - подавленный, отчаявшийся
koymak - класть, ставить
kucaklamak - обнимать
kural - правило
küme - куча, группа
lokma - кусок
mide - желудок
neşe - веселье, хорошее настроение
olay - случай, событие
pembe - розовый
raf - полка
saklamak - прятать
sarılmak - обнимать
sarmak - обвязывать, перевязывать
satıcı - продавец
savunmak - защищать
ses çıkarmak - издавать звуки
sevgi - любовь
sıkışmak - жать, давить
sıkmak - жать, сжимать
sıra - очередь
söz etmek - (исх.) говорить, вести речь
süt dişleri - молочные зубы
tartışmak - спорить
torba - сумка
tutuşurmak - всучивать, давать силой
uymak - соответствовать, подходить
üstelemek - настаивать, проявлять упорство
üzere - скоро
üzmek - огорчать, расстраивать
yanak - щека
yanılmak - ошибаться
yarım ağızla - вполгорла
yatmak - ложиться (спать), лежать
yerleştirmek - помещать, размещать, ставить
yeter! - хватит, достаточно
zıplamak - прыгать

Вопросы к тексту

Öğretmen çocukları nereye götürdü?
Çocuklar ellerinde ne çıkınlarıyla gelmişlerdi?
Hakkı çıkına neyi koydu?
Hakkı için çikolata kim getirdi?
Turan Hakkı’ya ne söyledi?
Çocuklar bu gezide hangi kurallara uymalılar?
Çocuklar çıkınlarını nereye koydular?
Çocuklar ne zaman çıkınlarını açtılar?
Çocuklar kıra gelince ne yapmaya giriştiler?
Çocuklar nasıl görünüyorlardı?
Öğretmen çocukları ne halliyle daha cana yakın buluyordu?
Hakkı ile Turan niçin dövüştüler?
Hakkı niçin Turan’ı suçlamalar yaptı?
Hakkı ne ile Turanı suçladı?
Turan neden oyuna katılmadı?
Turan’ın yemek torbasında ne vardı?
Hakkı Turan’dan özür diledi mi? Nasıl?
Turan’ı neyi üzmüştü?
Çocuklar neden Hakkı’ya öfkeyle baktılar?
Hakkı eve varınca nasıl görünüyordu? O neden üzgündü?
Hakkı’nın annesi nasıl onu teselli etti?
Anne çikolataların paketlerin birini niçin sakladı?

Ответы на вопросы (нажмите)

1. Öğretmen çocukları nereye götürdü? (Куда учитель повёл детей?) Ответ содержится в: «Yarın sizi kıra götüreceğim.» (Завтра я поведу вас за город.) → Öğretmen çocukları kıra götürdü. (Учитель повёл детей за город.)

2. Çocuklar ellerinde ne çıkınlarıyla gelmişlerdi? (Со свёртками с чем пришли дети?) Ответ содержится в: «Hepsi de ellerinde yiyecek çıkınlarıyla gelmişlerdi.» (Все пришли со свёртками с едой в руках.) → Çocuklar ellerinde yiyecek çıkınlarıyla gelmişlerdi. (Дети пришли со свёртками с едой.)

3. Hakkı çıkına neyi koydu? (Что Хаккы положил в свёрток?) Ответ содержится в: «Bana iki paket çikolata getirmiş, çıkınıma onları da koydum.» (Мне привезли две пачки шоколада, я их тоже положил в свёрток.) → Hakkı çıkınına iki paket çikolata koydu. (Хаккы положил в свёрток две пачки шоколада.)

4. Hakkı için çikolata kim getirdi? (Кто привёз шоколад для Хаккы?) Ответ содержится в: «Dün Almanya'dan amcam geldi. Bana iki paket çikolata getirmiş.» (Вчера приехал мой дядя из Германии. Привёз мне две пачки шоколада.) → Hakkı için çikolatayı Almanya'dan amcası getirdi. (Шоколад для Хаккы привёз его дядя из Германии.)

5. Turan Hakkı'ya ne söyledi? (Что Туран сказал Хаккы?) Ответ содержится в: «Kıra varıncaya dek erir onlar. ... Git onları eve bırak.» (Они растают, пока доберётесь до поля… Иди оставь их дома.) → Turan, çikolataların kırda eriyeceğini söyledi. (Туран сказал, что шоколад растает за городом.)

6. Çocuklar bu gezide hangi kurallara uymalılar? (Каких правил должны придерживаться дети на этой прогулке?) Ответ содержится в: «Yollarda sırayı bozmamalısınız. Gürültü etmek... yok... sağa sola dağılmayıp yakınımda oynayın. Çöplerinizi yere atmayın.» (Не нарушайте строй на дороге. Не шумите… не разбредайтесь, играйте рядом. Не бросайте мусор.) → Çocuklar sırayı bozmamalı, gürültü etmemeli, dağılmamalı ve çöpleri yere atmamalılar. (Дети не должны нарушать строй, шуметь, разбредаться и бросать мусор.)

7. Çocuklar çıkınlarını nereye koydular? (Куда дети положили свёртки?) Ответ содержится в: «Çocuklar çıkınlarını bir ağacın altına koyup oyuna giriştiler.» (Дети положили свёртки под дерево и начали играть.) → Çocuklar çıkınlarını bir ağacın altına koydular. (Дети положили свёртки под дерево.)

8. Çocuklar ne zaman çıkınlarını açtılar? (Когда дети открыли свёртки?) Ответ содержится в: «Öğle olunca, gölgelik yerlere çekilip çıkınlarını açtılar.» (Когда наступил полдень, они перешли в тень и открыли свёртки.) → Çocuklar öğle olunca çıkınlarını açtılar. (Дети открыли свёртки, когда наступил полдень.)

9. Çocuklar kıra gelince ne yapmaya giriştiler? (Что начали делать дети, когда приехали за город?) Ответ содержится в: «Çocuklar çıkınlarını bir ağacın altına koyup oyuna giriştiler.» (Дети положили свёртки под дерево и начали играть.) → Çocuklar kıra gelince oyuna giriştiler. (Дети начали играть, когда приехали за город.)

10. Çocuklar nasıl görünüyorlardı? (Как выглядели дети?) Ответ содержится в: «Hepsinin yanakları, pembe pembe olmuştu. Gözleri ışıl ışıldı. Varlıklarından sevinç ve neşe fışkırıyordu.» (У всех щёчки стали розовыми-розовыми. Глаза сверкали. От них так и брызгала радость и веселье.) → Çocukların yanakları pembe pembe, gözleri ışıl ışıldı ve varlıklarından sevinç fışkırıyordu. (Щёчки детей были розовыми, глаза сверкали, и от них брызгала радость.)

11. Öğretmen çocukları ne hâlleriyle daha cana yakın buluyordu? (В каком виде учитель находил детей более симпатичными?) Ответ содержится в: «Çoğunun süt dişleri dökülmüştü. Öğretmen onları dişsiz hâlleriyle daha cana yakın buluyordu.» (У многих выпали молочные зубы. Учитель находил их более симпатичными в их беззубом виде.) → Öğretmen çocukları dişsiz hâlleriyle daha cana yakın buluyordu. (Учитель находил детей более симпатичными в их беззубом виде.)

12. Hakkı ile Turan niçin dövüştüler? (Почему подрались Хаккы и Туран?) Ответ содержится в: «Yemek çıkınımda iki paket çikolatam vardı... Çikolata paketinin birini, sen çaldın diyor bana.» (В моём свёртке было две пачки шоколада… Он говорит, что я украл одну пачку.) → Hakkı çikolatalarından birinin çalındığını düşündüğü ve Turan'ı suçladığı için dövüştüler. (Они подрались, потому что Хаккы думал, что одну пачку украли, и обвинил Турана.)

13. Hakkı niçin Turan'ı suçlama yaptı? (Почему Хаккы обвинил Турана?) Ответ содержится в: «Biz oynarken o oyuna katılmadı. Ağacın altında yemek çıkınlarının yanında oturuyordu. Çikolatamı o sırada çaldı.» (Пока мы играли, он не участвовал. Сидел возле свёртков. В это время и украл мой шоколад.) → Turan oyuna katılmayıp çıkınların yanında oturduğu için Hakkı onu suçladı. (Хаккы обвинил его, потому что Туран не играл и сидел рядом со свёртками.)

14. Hakkı ne ile Turan'ı suçladı? (В чём Хаккы обвинил Турана?) Ответ содержится в: «Çikolata paketinin birini, sen çaldın diyor bana.» (Говорит мне, что я украл одну пачку шоколада.) → Hakkı, Turan'ı çikolata paketlerinden birini çalmakla suçladı. (Хаккы обвинил Турана в краже одной пачки шоколада.)

15. Turan neden oyuna katılmadı? (Почему Туран не участвовал в игре?) Ответ содержится в: «Oyuna ayakkabım sıkıştığı için katılmadım.» (Я не участвовал, потому что туфли жали.) → Turan ayakkabısı sıkıştığı için oyuna katılmadı. (Туран не участвовал в игре, потому что туфли жали.)

16. Turan'ın yemek torbasında ne vardı? (Что было в сумке с едой у Турана?) Ответ содержится в: «Turan'ın yemek torbasında, iki dilim ekmekle beş altı tane zeytin ve bir yumurta vardı.» (В сумке Турана было два куска хлеба, пять-шесть оливок и одно яйцо.) → Turan'ın yemek torbasında iki dilim ekmek, beş altı tane zeytin ve bir yumurta vardı. (В сумке Турана было два куска хлеба, пять-шесть оливок и яйцо.)

17. Hakkı Turan'dan özür diledi mi? Nasıl? (Извинился ли Хаккы перед Тураном? Как?) Ответ содержится в: «Hakkı, Turan'dan yarım ağızla özür dileyip yemek çıkınının başına oturdu.» (Хаккы извинился перед Тураном вполголоса и сел к своему свёртку.) → Evet, Hakkı Turan'dan yarım ağızla özür diledi. (Да, Хаккы извинился перед Тураном вполголоса.)

18. Turan'ı neyi üzmüştü? (Что расстроило Турана?) Ответ содержится в: «Herkesin içinde hırsız durumuna düşmek, onu çok üzmüştü.» (Быть выставленным вором перед всеми его очень расстроило.) → Herkesin içinde hırsız durumuna düşmek Turan'ı çok üzmüştü. (Турана очень расстроило то, что его выставили вором перед всеми.)

19. Çocuklar neden Hakkı'ya öfkeyle baktılar? (Почему дети сердито смотрели на Хаккы?) Ответ содержится в: «Bu olay nedeniyle öteki çocukların da neşeleri kaçtı... Çocuklar, erken dönüşün nedenini anlamışlardı. Hepsi de Hakkı'ya öfkeyle baktılar.» (Из-за этого случая у остальных детей испортилось настроение… Они поняли причину раннего возвращения.) → Hakkı'nın kavgası yüzünden erken dönmek zorunda kaldıkları için çocuklar ona öfkeyle baktılar. (Дети сердито смотрели на Хаккы, потому что из-за его ссоры пришлось рано вернуться.)

20. Hakkı eve varınca nasıl görünüyordu? O neden üzgündü? (Как выглядел Хаккы, придя домой? Почему он был расстроен?) Ответ содержится в: «Hakkı neşesizdi... — Arkadaşım Turan çikolatamı çaldı. Üstelik öğretmen, ona değil de bana kızdı.» (Хаккы был невесёлым… «Мой друг Туран украл мой шоколад. К тому же учитель рассердился не на него, а на меня.») → Hakkı neşesizdi. Çikolatasının çalındığını ve öğretmenin kendisine kızdığını düşündüğü için üzgündü. (Хаккы был невесёлым. Он был расстроен, думая, что шоколад украли и что учитель рассердился на него.)

21. Hakkı'nın annesi nasıl onu teselli etti? (Как мама утешила Хаккы?) Ответ содержится в: «Üzülme oğlum, çaldıysa haram olsun. Bir paket çikolatan kaldı ya, onu ye yeter.» (Не расстраивайся, сынок, если украл — пусть ему будет грех. Одна пачка осталась, ешь её и хватит.) → Annesi «Üzülme oğlum, çaldıysa haram olsun» diyerek onu teselli etti. (Мама утешила его, сказав: «Не расстраивайся, если украл — пусть ему будет грех.»)

22. Anne çikolata paketlerinin birini niçin sakladı? (Почему мама спрятала одну пачку шоколада?) Ответ содержится в: «Hakkı elindeki çikolata paketinin ambalajını açınca... bir değil iki paket çikolata düştü... Annesi... bu sabah, çıkınını hazırlarken bir paket çikolatayı almıştı. Akşam tatlısı yerine yemek sonrası ikram etmek niyetindeydi.» (Когда Хаккы открыл обёртку… выпали не одна, а две пачки… Мама утром, собирая свёрток, взяла одну пачку. Она собиралась угостить ею после ужина вместо десерта.) → Anne akşam tatlısı yerine yemek sonrası ikram etmek için bir paketi saklamıştı. (Мама спрятала одну пачку, чтобы угостить ею после ужина вместо десерта.)