The conditional mood -sa / -se. Real conditionals in the Turkish language

Lesson vocabulary

In Turkish grammar, there is a so-called “conditional-desiderative mood”. The forms of this mood usually express a wish relating to the present or future, which is often unrealizable.

This mood is formed by adding the affixes -sa / -se and personal endings to the verb stem. These forms are sometimes accompanied by the interjections ah! oh! or the modal word keşke “I wish”, “if only”.

Ben yap + sa + m
Sen yap + sa + n
O yap + sa
Biz yap + sa + k
Siz yap + sa + nız
Onlar yap + sa + lar

1. Ah! Biraz yağmur yağsa! - Ah! If only it would rain a little!
2. Keşke gelseler! - If only they would come!

Second-person forms express a polite request, recommendation, or wish:

1. Siz kalsanız da beraber yemek yesek! - If only you would stay so we could eat together!

Real conditionals

These forms express a real condition related to the present, past, or future tense, and they correspond to English complex sentences with “if” clauses (if he does, if he did, if he will do).

An “if” clause in the Turkish language can be introduced by the conjunction eğer “if”, or less commonly şayet “if”, but their use is not mandatory.

-yorsa

This form corresponds to an English conditional clause with a verb in the present continuous tense.

To create this form, add the present continuous tense affix + the -sa/-se affix + personal endings to the verb stem.

Annem evi temizliyorsa ona yardım edeceğim. - If my mom is cleaning the house, I will help her. (temizliyorsa - i.e., mom is cleaning right now, at the moment of speaking; the time of the subordinate clause coincides with the moment of speaking).

Exercise 25.1. Write sentences using the verbs in brackets in the conditional form ending in -yorsa.

1. İnsanlar (kavga etmek) mutlaka bir sebebi vardır.
2. Afrika’da insanlar hâlâ açlıktan (ölmek) hepimiz suçluyuz.
3. Çocuk (uyumak) fazla gürültü yapmayalım.
4. Dersimi (dinlememek) sınıftan çıkınız.
5. Bulutlar (toplanmak) yağmur yağabilir.
6. Bana (inanmamak) şu insanlara sorunuz.
7. Fatih hiç (gülmemek) mutlaka bir derdi vardır.
8. Televizyonu (seyretmemek) kapat.
9. Klâsik müzikten (hoşlanmak) hafta sonu seni bir konsere götürebilirim.
10. Ders (çalışmamak) biraz dolaşalım mı?

-ırsa

The -ırsa form corresponds in English to an “if” clause with a verb in the present simple tense (often conveying a future meaning).

This form is created by adding the aorist (simple present) tense affixes + the -sa/-se affix + personal endings to the verb stem.

This is the most commonly used conditional form in the Turkish language.

1. Ebeveynlerimize saygı göstermezsek bizim çocuklarımız da bize saygı göstermezler. - If we don’t show respect to our parents, our children won’t show respect to us either.
2. Arabamı tamir edersem pikniğe gidebiliriz. - If I fix my car, we can go on a picnic.
3. Ne kadar çok kitap okursan o kadar bilgili olursun. - The more books you read, the more knowledgeable you will be.

Exercise 25.2. Write sentences using the verbs in brackets in the affirmative conditional form ending in -ırsa.

1. Siz çok (çalışmak) Türkçe’yi öğrenirsiniz.
2. Böyle hızlı (gitmek) kaza yapabilirsin.
3. Bu kitabı iki gün (okumak), aferin sana.
4. Akşam sinemaya (gitmek) sana telefon edemem.
5. Ali sabah geç (kalkmak) otobüsü kaçırır.
6. Eğer biz böyle oynamaya (devam etmek) kesinlikle yeniliriz.
7. Müdür beyi (görmek) benden selâm söyleyin.
8. Babam beni bu halde (görmek) çok kızar.

9. Ben (dışarı çıkmak) gazete alırım.
10. Gece erken (yatmak) sabah erken uyanırsın.
11. Temiz bir otel (bulmak) İzmir’de beş gün kalırım.
12. Ben derse geç (kalmak) öğretmen çok kızacak.
13. Hafta sonu hava iyi (olmak) pikniğe gideceğiz.
14. Annem bir daha benim sigara içtiğimi (görmek) babama söyleyecek.
15. Ali (iyileşmek) okula gelecek.
16. Babam bana para (vermek) sana olan borcumu ödeyeceğim.

Exercise 25.3. Write sentences using the verbs in brackets in the negative conditional form ending in -ırsa.

1. Erken (kalkmak) otobüsü kaçırırsın.
2. Müdür Bey’le (konuşmak) bu problemi halledemezsin.
3. Doktora (gitmek) iyileşemem.
4. Kışın kalın elbiseler (giymek) hastalanabiliriz.
5. Hızlı (yürümek) otobüsü kaçırırsınız.
6. Televizyon (seyretmek) hiçbir şeyden haberin olmaz.
7. Babama bu akşam (telefon etmek) bana çok kızar.
8. Konuyu (anlamak), lütfen sorunuz.
9. Evde (çalışmak) imtihandan zayıf alırız.

10. Pazar günü pikniğe (gitmek) size geleceğim.
11. Bu haftada yağmur (yağmak) çiçeklerin hepsi kuruyacak.
12. İnsanlar (dikkat etmek) ormanların hepsi yok olacak.
13. Öğrenciler öğretmeni (dinlemek) konuyu anlamayacaklar.
14. Ahmet derste sessiz (durmak) öğretmen ona kızacak.
15. Siz doktorun verdiği ilaçları (içmek) hastalığınız geçmeyecek.
16. Eğer uçak (ertelenmek) saat dokuzda orada olacağım.
17. Yarın yağmur (yağmak) pikniğe gideceğiz.

Exercise 25.4. Complete the sentences.

Exercise 25.5. Do the exercise following the example.

Yavaş çalışmak / işten atılmak
Eğer yavaş çalışırsan işten atılabilirsin.

1. Çok çikolata yemek / dişleri çürütmek
   
2. Geç yatmak / geç kalkmak
   
3. Bağırarak şarkı söylemek / boğazı ağrımak
   
4. Korku filmi seyretmek / kâbus görmek
   

{tip title="Exercise 25.5" content="1. Eğer çok çikolata yersen dişlerini çürütebilirsin.
2. Eğer geç yatarsan geç kalkabilirsin.
3. Eğer bağırarak şarkı söylersen boğazın ağrıyabilir.
4. Eğer korku filmi seyredersek kâbus görebiliriz."}

The reflexive voice

The reflexive voice indicates that the action is directed back at the doer of the action (in English, this is often expressed using reflexive pronouns like “oneself”, “himself”, e.g., “he washes himself”, “he dresses himself”, or simply as intransitive verbs).

Reflexive voice forms are created by adding the affix -n to verb stems ending in a vowel, and -ın, -in, -un, -ün to consonant stems.

Yıkamak - yıka + n + mak - to wash (someone/something) - to wash oneself
Sevmek - sev + in + mek - to love - to rejoice, to be glad
Giymek - giy + in + mek - to dress (someone) - to dress oneself, to get dressed
Övmek - öv + ün + mek - to praise - to praise oneself, to boast

As you can see, the markers for the passive and reflexive voices partially overlap.

The word-building affix -k, -ık, -ik, -uk, -ük

The word-building affix -k forms verbal nouns and adjectives if the verb stem ends in a vowel, and takes the forms -ık, -ik, -uk, -ük if the verb ends in a consonant:

İstemek - iste + k - wish, desire
Dilemek - dile + k - request, wish
Bozmak - boz + uk - broken
Yanmak - yan + ık - burned
Karışmak - karış + ık - mixed, complicated
Boğmak - boğ + uk - muffled, hoarse (about a voice)
Yıkmak - yık + ık - ruined, destroyed
Çıkmak - çık + ık - dislocated, dislocation

Exercise 25.6. Read the text.

Text: İnternetten davetiye (An invitation via the Internet)

New York’ta bir kış günü Amerika’nın değişik bölgelerinde iş gezilerinde olan karı koca Florida’da buluşup havanın sıcak olduğu bu bölgede birkaç gün tatil yapmaya karar verirler.

Florida’da karısından önce giden koca, ertesi gün için eşine de yer ayırttıktan sonra, eşine de bir mesaj gönderir. Fakat adresin bir harfini yanlış yazdığı için mesaj karısına değil de bir gün önce kocası ölen başka bir Amerikalı’ya gider. Kocası bir gün önce ölen yaşlı kadın ekranda mesajı okuyunca korkunç bir çığlık atar ve yere düşer. Kadının çığlığını duyanlar hemen odaya girerler. Yaşlı kadın bir süre sonra kendine gelir. Etrafındakilere bilgisayarı gösterir. Bilgisayar ekranında şöyle bir mesaj vardır:

«Sevgili karıcığım! Buraya gelir gelmez öncelikle yarın senin gelişinle ilgili işlemleri tamamladım. Sonra da yerime yerleştim. Burası gerçekten de çok çok sıcak...

Seni özlemle bekliyorum.

Kocan!»

---

değişik bölgelerinde - in different parts/regions
ertesi gün - the next day
yer ayırttıktan sonra - after booking a place (for his wife)
mesaj - message
korkunç bir çığlık atar - lets out a terrible scream
yere düşer - falls to the floor
kendine gelir - regains consciousness, comes to her senses
yarın senin gelişinle ilgili işlemleri tamamladım - I have completed the formalities regarding your arrival tomorrow