Learning Turkish from scratch!
Reading text 4

Sıcak ekmek – Hot bread

Gürsulu Kasabasında «Kendinden Yana Halime» adında bir kadın yaşardı. Halime Kadın gerçekten çok bencildi. Her konuda yalnız kendi çıkarlarını gözetirdi. Kasabada şenlik, düğün, ölüm, doğum gibi olaylar olunca, evinden çıkmazdı. Hiç kimsenin acısını ve sevincini paylaşmak istemezdi. Kendinden ve tek oğlundan başka hiç kimseyi sevmezdi. Çevresindekiler de onu sevmiyorlardı.

Oğlu Ahmet aslında iyi yürekli, sevecen bir çocuktu. Ama anası, onun insanları sevmesine izin vermiyordu. Öğütleriyle oğlunun sevme, acıma, yardımlaşma duygularını sürekli baltalıyordu.

Halime Kadın’ın en değerli varlığı oğluydu. Ona toz kondurmazdı. Okulda ya da sokakta Ahmet’e sataşmaya kalkışanlara, elinde odunla saldırırdı. Bu nedenle oğlancığın tek bir arkadaşı yoktu. Babası, Ahmet küçükken ölmüştü. Anası ona, hem babalık, hem analık, hem de arkadaşlık ediyordu.

Böylece yıllar geçti. Ahmet askere çağrıldı. İşte o zaman Halime Kadın’ın dünyası karardı. Ahmet askere gittikten sonra, iyice içine kapandı. Ona acıyarak hatırını sormaya kalkışanları bile karşısından kovuyordu.

Evinin işi bitince pencerenin önüne oturuyordu. Gözlerini yola dikip oğlunu düşünmeye koyuluyordu.

Ahmet sık sık mektup yazıyordu. Son mektubunda: «Askerlikte altı ayı doldurunca, bir-kaç günlüğüne izin verecekler, seni görmeye geleceğim.» diyordu. Halime Kadın artık gece gündüz oğlunu bekler oldu.

Salı günleri kasabada pazar kurulurdu. Pazar günleri, bazı yoksul köylüler, kasabaya dilenmeye gelirlerdi. Halime Kadın yaşamı süresince hiç kimseye yardımda bulunmamıştı. Ayrıca dilencileri hiç sevmezdi.

Bir salı, Halime Kadın pazardan dönüyordu, kapısının önünde yaşlı bir dilenciye rastladı. Yoksul köylü içinin kazındığını, dizlerinin titrediğini söyleyerek biraz yiyecek istedi. Sözlerini, «Tanrı sevdiğine kavuştursun.» duasıyla bitirdi.

Dilencinin duası, Halime Kadın’ın yüreğini yumuşatmış olacak ki, adamı kovmadı. İçeri girip birkaç dilim kuru ekmekle ceviz kadar peynir getirdi. Dilenci, onları oracıkta oturup yedi. Sonra da dua ederek çekip gitti.

Halime Kadın’ın sabırsızlığı giderek artıyordu. Artık geceleri de gözüne uyku girmez oldu. Sürekli olarak pencerenin önünde oturuyor, özlemle oğlunun yolunu gözlüyordu. Her gün, «Dün gelmedi, ama bugün kesinlikle gelir.» diye avutuyordu kendini.

Aradan bir hafta geçti. Halime Kadın salı sabahı erkenden kalktı. Hamur yoğurup ekmek yaptı. «Oğlum taze ev ekmeğini çok sever. Bugün kesinlikle gelecek,» diyerek evin içinde oradan oraya koşuşturuyordu.

Tam fırından ekmekleri çıkarıyordu, kapı çalındı. Halime Kadın sevinçle fırın küreğini yere atıp, «Oğlum, oğlum!» diye bağırdı. Kapıya koştu, sürgüyü açarken yüreği göğsünden fırlayacakmış gibi çırpınıyordu. Karşısında yaşlı dilenciyi görünce, kanı beynine sıçradı. Öyle bir öfkelendi, öyle bir kızdı ki!...

Dilenci:

- Bir dilim yiyecek ekmek isteyecektim, diye boynunu büktü.

Halime Kadın çılgın gibi içeriye koştu. Fırından çıkan sıcak ekmeklerden birini ikiye böldü. Arasına biraz yağ sürdü. Yağın üstüne bir tutam fare zehiri ekti. «Bundan sonra bir daha kapımı çalamazsın!» diye homurdanarak kapıya gitti. Ekmeği dilenciye verdi.

Yaşlı adam sıcak ekmeğe pek sevindi. Halime Kadın’a dua ederek oradan ayrıldı.

Köyünün yolunu tuttu. Hava karlı ve soğuktu. Bir ayak önce köye ulaşmak için adımlarını sıklaştırdı. Kasabadan epey uzaklaşmıştı ki, karşısına bir asker çıktı. Birbirlerini selamladılar.

Asker:

- Biraz geride otobüs bozuldu. Yolcular onarılmasını bekliyorlar. Ben bir ayak önce evime ve beni özlemle bekleyen anama ulaşmak için onlardan ayrıldım. Epey yürüdüm. Karnım acıktı. Dizlerimin gücü kesildi deyince, dilenci torbasındaki taze ekmeği çıkardı:

- Sen vatan bekçisisin. Yiyeceğimi son lokmasına kadar sana vermekten sevinç duyarım. Al, bununla karnını doyur, dedi.

Açlıktan güçsüz düşen asker, hemen ekmeği yemeye girişti.

Ertesi sabah, güneş, doğarken Halime Kadın’ın kapısı çalındı. Halime Kadın, bu gelen oğlumdur. Dilenci bir daha gelmeyeceğine göre, diye aklından geçirerek coşkuyla kapıya koştu.

Gelen jandarmaydı. Acı haberi bir solukta Halime Kadın’a duyurdu.

- Oğlun, kasaba yolunda ölü bulundu. Neden öldüğünü henüz anlayamadık.

Sevgili okuyucularım, «Sıcak Ekmek» yüzlerce yıldan beri Anadolu’da anlatılıyor. Ben de öyküyü çocukluğumda yaşlı bir masal anasından dinlemiştim.

O her zaman bu öyküyü şöyle bir öğütle bitirirdi:

Kendinize yapılmasını istemediğiniz bir şeyi, başkalarına yapmayın.

Vocabulary for the text

açlık - hunger
adımlarını sıklaştırmak - to quicken one’s pace
artmak - to increase, to grow
avutmak - to console, to comfort
baltalamak - to undermine, to sabotage (lit. to hack with an axe)
bekçi - watchman, guard
bencil - selfish, egoist
(-a, -e) bölmek - to divide into
coşku - enthusiasm, excitement
çılgın - crazy, mad
çırpınmak - to flutter, to beat rapidly (about a heart)
dan, den başka - except, other than
dilenci - beggar
dilim - slice, piece
dua etmek - to pray
dua - prayer
düğün - wedding
ekmek - to sprinkle, to sow
epey - quite, quite a bit, fairly
fare - mouse (fare zehiri - rat poison)
fırın - oven, bakery
fırlamak - to fly out, to jump out
gece gündüz - day and night
(-a, -y) girişmek - to start doing something, to undertake
gözlerini yola dikmek - to fix one’s eyes on the road
güç - strength, power
henüz - not yet (with a negative verb)
iyi yürekli - kind-hearted
karnım acıktı - I am hungry (lit. my stomach is hungry)

kasaba - town
kavuşturmak - to reunite, to bring together
kovmak - to chase away, to kick out
koyulmak - (+ dative) to set about doing something
kürek - shovel (here: baker's peel)
lokma - bite, morsel
masal - fairy tale
öfke - anger, rage
öğüt - advice, counsel
ölüm - death
özlem - longing, yearning
paylaşmak - to share (a feeling, etc.)
rastlamak - to come across, to meet
sürgü - bolt, latch
sürmek - to last, to continue; to spread (butter)
şen - cheerful, merry
tanrı - God
tanrı sevdiğine kavuştursun! - may God reunite you with your loved ones!
toz kondurmamak - to not let a speck of dust fall on someone, to overprotect
torba - bag, sack
tutam - pinch, handful
ulaşmak - to reach, to arrive at
uyku - sleep
yağ - butter, oil
yalnız kendi çıkarlarını gözetmek - to look after only one's own interests
yoksul - poor, destitute
yumuşamak - to soften
yürek - heart
zehir - poison

Questions on the text

Halime Kadın neden «Kendinden Yana Halime» adında oldu?
Halime nasıl bir kadındı?
Çevresindekiler niçin Halime Kadını sevmiyorlardı?
Çevresindekiler Halime Kadını seviyorlar mıydı?
Ahmet nasıl bir çocuktu?
Halime Kadın’ın en değerli varlığı neydi?
Ahmet’in arkadaşları vardı mı?
Ahmet nereye çağrıldı?
Askerlikte kaç ay doldurulunca Ahmet eve gelecekti?
Halime Kadın yardım sever bir kadın mıydı?
Halime Kadın ne zaman yaşlı bir dilenciye rastladı?
Yaşlı dilenci ne istedi?
Halime Kadın neden adamı kovmadı?
Dilenci sözlerini hangi duayla bitirdi?
Halime Kadın dilenciye neler getirdi?
Halime Kadın neden uykusuz kaldı?
Halime Kadın fırından ekmekler çıkarken kapıya kim çaldı?
Halime Kadın neden öfkelendi?
Halime Kadın ekmeği dilenciye nasıl verdi?
Dilenci kime rastladı?
Asker neden yürüyerek gidiyordu?
Dilenci askere ne verdi?
Jandarma Halime Kadın nasıl bir haber duyurdu?

Answers to the questions (click)

1. Halime Kadın neden «Kendinden Yana Halime» adında oldu? (Why was Halime called “Halime — For Herself”?) The answer is found in: «Halime Kadın gerçekten çok bencildi. Her konuda yalnız kendi çıkarlarını gözetirdi.» (Halime was very selfish. In every matter, she looked after only her own interests.) → Halime Kadın çok bencil olduğu ve yalnız kendi çıkarlarını gözettiği için bu adı aldı. (Halime got this nickname because she was very selfish and looked after only her own interests.)

2. Halime nasıl bir kadındı? (What kind of woman was Halime?) The answer is found in: «Halime Kadın gerçekten çok bencildi... Hiç kimsenin acısını ve sevincini paylaşmak istemezdi.» (Halime was very selfish... She didn't want to share anyone's pain or joy.) → Halime çok bencil bir kadındı ve kimsenin acısını ve sevincini paylaşmak istemezdi. (Halime was a very selfish woman and didn't want to share anyone's sorrow or joy.)

3. Çevresindekiler niçin Halime Kadını sevmiyorlardı? (Why didn't the people around her like Halime?) The answer is found in: «Kendinden ve tek oğlundan başka hiç kimseyi sevmezdi. Çevresindekiler de onu sevmiyorlardı.» (She didn't love anyone other than herself and her only son. The people around her didn't like her either.) → Halime Kadın kendinden ve oğlundan başka kimseyi sevmediği için çevresindekiler de onu sevmiyorlardı. (The people around her didn't like Halime because she didn't love anyone except herself and her son.)

4. Çevresindekiler Halime Kadını seviyorlar mıydı? (Did the people around her love Halime?) The answer is found in: «Çevresindekiler de onu sevmiyorlardı.» (The people around her didn't like her either.) → Hayır, çevresindekiler Halime Kadın'ı sevmiyorlardı. (No, the people around her didn't like Halime.)

5. Ahmet nasıl bir çocuktu? (What kind of child was Ahmet?) The answer is found in: «Oğlu Ahmet aslında iyi yürekli, sevecen bir çocuktu.» (Her son Ahmet was actually a kind-hearted, affectionate child.) → Ahmet iyi yürekli ve sevecen bir çocuktu. (Ahmet was a kind-hearted and affectionate child.)

6. Halime Kadın'ın en değerli varlığı neydi? (What was Halime's most valuable possession?) The answer is found in: «Halime Kadın'ın en değerli varlığı oğluydu.» (Halime's most valuable possession was her son.) → Halime Kadın'ın en değerli varlığı oğlu Ahmet'ti. (Halime's most valuable possession was her son Ahmet.)

7. Ahmet'in arkadaşları vardı mı? (Did Ahmet have friends?) The answer is found in: «Bu nedenle oğlancığın tek bir arkadaşı yoktu.» (For this reason, the poor boy didn't have a single friend.) → Hayır, Ahmet'in tek bir arkadaşı yoktu. (No, Ahmet didn't have a single friend.)

8. Ahmet nereye çağrıldı? (Where was Ahmet called to?) The answer is found in: «Ahmet askere çağrıldı.» (Ahmet was called to the army.) → Ahmet askere çağrıldı. (Ahmet was called to the army.)

9. Askerlikte kaç ay doldurulunca Ahmet eve gelecekti? (After how many months of military service was Ahmet supposed to come home?) The answer is found in: «Askerlikte altı ayı doldurunca, birkaç günlüğüne izin verecekler.» (When six months of military service are completed, they will give a few days of leave.) → Askerlikte altı ay doldurulunca Ahmet eve gelecekti. (Ahmet was going to come home after completing six months in the military.)

10. Halime Kadın yardımsever bir kadın mıydı? (Was Halime a helpful woman?) The answer is found in: «Halime Kadın yaşamı süresince hiç kimseye yardımda bulunmamıştı.» (Halime had never helped anyone in her entire life.) → Hayır, Halime Kadın yardımsever bir kadın değildi. (No, Halime was not a helpful woman.)

11. Halime Kadın ne zaman yaşlı bir dilenciye rastladı? (When did Halime meet an old beggar?) The answer is found in: «Bir salı, Halime Kadın pazardan dönüyordu, kapısının önünde yaşlı bir dilenciye rastladı.» (One Tuesday, while returning from the bazaar, Halime came across an old beggar in front of her door.) → Halime Kadın bir salı günü pazardan dönerken yaşlı bir dilenciye rastladı. (Halime met an old beggar one Tuesday while returning from the bazaar.)

12. Yaşlı dilenci ne istedi? (What did the old beggar ask for?) The answer is found in: «Yoksul köylü... biraz yiyecek istedi.» (The poor peasant... asked for some food.) → Yaşlı dilenci biraz yiyecek istedi. (The old beggar asked for some food.)

13. Halime Kadın neden adamı kovmadı? (Why didn't Halime chase the man away?) The answer is found in: «Dilencinin duası, Halime Kadın'ın yüreğini yumuşatmış olacak ki, adamı kovmadı.» (The beggar's prayer must have softened Halime's heart, so she didn't chase him away.) → Dilencinin duası Halime Kadın'ın yüreğini yumuşattığı için adamı kovmadı. (Halime didn't chase him away because the beggar's prayer softened her heart.)

14. Dilenci sözlerini hangi duayla bitirdi? (With what prayer did the beggar finish his words?) The answer is found in: «Sözlerini, «Tanrı sevdiğine kavuştursun.» duasıyla bitirdi.» (He finished his words with the prayer: “May God reunite you with your loved ones.”) → Dilenci sözlerini «Tanrı sevdiğine kavuştursun» duasıyla bitirdi. (The beggar finished with the prayer “May God reunite you with your loved ones”.)

15. Halime Kadın dilenciye neler getirdi? (What did Halime bring to the beggar?) The answer is found in: «İçeri girip birkaç dilim kuru ekmekle ceviz kadar peynir getirdi.» (She went inside and brought a few slices of dry bread and a piece of cheese the size of a walnut.) → Halime Kadın dilenciye birkaç dilim kuru ekmekle ceviz kadar peynir getirdi. (Halime brought the beggar a few slices of dry bread and a piece of cheese.)

16. Halime Kadın neden uykusuz kaldı? (Why did Halime stay sleepless?) The answer is found in: «Halime Kadın'ın sabırsızlığı giderek artıyordu. Artık geceleri de gözüne uyku girmez oldu. Sürekli olarak... özlemle oğlunun yolunu gözlüyordu.» (Halime's impatience was growing. Sleep no longer entered her eyes at night. She constantly... watched the road for her son with longing.) → Halime Kadın oğlunu çok özlediği ve sabırsızlandığı için uykusuz kaldı. (Halime couldn't sleep because she missed her son very much and was growing impatient.)

17. Halime Kadın fırından ekmekler çıkarken kapıya kim çaldı? (Who knocked on the door while Halime was taking the bread out of the oven?) The answer is found in: «Tam fırından ekmekleri çıkarıyordu, kapı çalındı... Karşısında yaşlı dilenciyi görünce...» (Just as she was taking the bread out of the oven, there was a knock on the door... Upon seeing the old beggar in front of her...) → Kapıya yaşlı dilenci çaldı. (The old beggar knocked on the door.)

18. Halime Kadın neden öfkelendi? (Why did Halime get angry?) The answer is found in: «Halime Kadın sevinçle... «Oğlum, oğlum!» diye bağırdı... Karşısında yaşlı dilenciyi görünce, kanı beynine sıçradı.» (Halime shouted with joy, “My son, my son!”... Upon seeing the old beggar in front of her, the blood rushed to her head.) → Halime Kadın oğlunu bekliyordu ama kapıda dilenciyi görünce öfkelendi. (Halime was expecting her son, but she got angry when she saw the beggar at the door.)

19. Halime Kadın ekmeği dilenciye nasıl verdi? (How did Halime give the bread to the beggar?) The answer is found in: «Sıcak ekmeklerden birini ikiye böldü. Arasına biraz yağ sürdü. Yağın üstüne bir tutam fare zehiri ekti.» (She broke one of the hot breads in two. She spread some butter in between. On top of the butter, she sprinkled a pinch of rat poison.) → Halime Kadın sıcak ekmeği ikiye bölüp arasına yağ ve fare zehiri koyarak dilenciye verdi. (Halime broke the hot bread in two, put butter and rat poison inside, and gave it to the beggar.)

20. Dilenci kime rastladı? (Who did the beggar come across?) The answer is found in: «Kasabadan epey uzaklaşmıştı ki, karşısına bir asker çıktı.» (He had gotten quite far from the town when a soldier appeared in front of him.) → Dilenci yolda bir askere rastladı. (The beggar came across a soldier on the road.)

21. Asker neden yürüyerek gidiyordu? (Why was the soldier walking?) The answer is found in: «Biraz geride otobüs bozuldu... Ben bir ayak önce evime... ulaşmak için onlardan ayrıldım.» (A little further back, the bus broke down... I separated from them to reach my home sooner.) → Otobüs bozulduğu için asker yürüyerek evine gidiyordu. (The soldier was walking home because the bus had broken down.)

22. Dilenci askere ne verdi? (What did the beggar give the soldier?) The answer is found in: «Dilenci torbasındaki taze ekmeği çıkardı... Al, bununla karnını doyur, dedi.» (The beggar took the fresh bread out of his bag... “Here, satisfy your hunger with this,” he said.) → Dilenci askere torbasındaki taze ekmeği verdi. (The beggar gave the soldier the fresh bread from his bag.)

23. Jandarma Halime Kadın'a nasıl bir haber duyurdu? (What news did the gendarme deliver to Halime?) The answer is found in: «Oğlun, kasaba yolunda ölü bulundu. Neden öldüğünü henüz anlayamadık.» (Your son was found dead on the road to town. We haven’t figured out why he died yet.) → Jandarma, oğlunun kasaba yolunda ölü bulunduğunu haber verdi. (The gendarme brought the news that her son was found dead on the road to town.)