Изучаем турецкий язык с нуля!
Ders 9


Урок 9

Словарь урока

almak - брать, взять
ay - месяц
balık tutmak - ловить рыбу
büyümek - расти
çayır - луг, пастбище
çıkmak - выходить, появляться
çünkü - потому что
dinlemek - слушать
dinlenmek - отдыхать
doğmak - родиться
dönmek - возвращаться
erken - рано
fakir - бедный
geç - поздно
geç kalmak - опаздывать
geçen - прошлый
gelmek - приходить
gitmek - идти, уходить
gol atmak - забивать гол
gülmek - смеяться
hâlâ - все еще
kahvaltı yapmak - завтракать
kuzu - ягненок
mutlu olmak - быть счастливым
oynamak - играть
piknik - пикник
pilav - плов
pişirmek - варить, жарить
sabah - утро
saha - площадка
sohbet etmek - разговаривать, болтать
tavuk - курица
teneffüs - перемена
tutmak - держать
umut - надежда
uyumak - спать
vatan - родина
yerleştirmek - переселяться

Прошедшее категорическое время (-tı/-dı)

Прошедшее категорическое время обозначает завершенные, законченные до момента речи факты прошлого. Чаше всего переводится на русский язык глаголом совершенного вида («сделал», «сказал», «прочитал»), но может называть и действия, соответствующие глаголу несовершенного вида. Прошедшее время может передавать как однократные, так и многократные действия.

Прошедшее время на -tı / -dı обозначает действия, которым сам говорящий был свидетелем.

Образование форм прошедшего времени происходит так: к основе глагола сначала присоединяется ударный аффикс прошедшего времени tı (ti tu tü) или dı (di du dü) в соответствии с законом гармонии согласных, а затем личные аффиксы.

Çalışmak
Ben çalış + tı + m
Sen çalış + tı + n
O çalış + tı
Biz çalış + tı + k
Siz çalış + tı + nız
Onlar çalış + tı + lar
gitmek
git + ti + m
git + ti + n
git + ti
git + ti + k
git + ti + niz
git + ti + ler
konuşmak
konuş + tu + m
konuş + tu + n
konuş + tu
konuş + tu + k
konuş + tu + nuz
konuş + tu + lar
Oynamak
Ben oyna + dı + m
Sen oyna + dı + n
O oyna + dı
Biz oyna + dı + k
Siz oyna + dı + nız
Onlar oyna + dı + lar
dinlemek
dinle + di + m
dinle + di + n
dinle + di
dinle + di + k
dinle + di + niz
dinle + di + ler
okumak
oku + du + m
oku + du + n
oku + du
oku + du + k
oku + du + nuz
oku + du + lar
gülmek
gül + dü + m
gül + dü + n
gül + dü
gül + dü + k
gül + dü + nüz
gül + dü + ler

1. Dün seni aradım. - Я звонил тебе вчера.
2. Geçen hafta Antalya’ya gittim. - На прошлой неделе я ездил в Анталию.

Упражнение 9.1. Образуйте утвердительную форму глаголов прошедшего видимого времени.

Girmek, dönmek, istemek, sevmek, yüzmek, söylemek, dinlenmek, seyretmek, susmak.

Упражнение 9.2. Переведите на русский язык.

Okudun, sevdik, dinlendiniz, telefon ettim, oynadılar, seyrettik, konuştum, istedim, yazdınız, baktım, geldin, söylediler, yaptı, bekledik, verdin, anladım, çalıştılar, gittik, anlattınız.

Упражнение 9.3. Напишите предложения, используя глаголы, данные в скобках, в утвердительной форме прошедшего видимого времени.

  1. Dün pikniğe (gitmek).
  2. Dün akşam iki saat ders (çalışmak).
  3. Çocuklar teneffüste futbol (oynamak).
  4. Kardeşim yemekten sonra (uyumak).
  5. Akşam yemeğinde tavuklu pilâv (yemek).
  6. Onlar kitap (okumak).
  7. Ali geçen ay arabasını (yıkamak).
  8. Ben size mektup (yazmak).
  9. Biz Türkçe (öğrenmek).
  10. O tahtayı (silmek).
Ключ

Упражнение 9.4. Выберите подходящее по смыслу местоимение.

  1. geçen hafta futbol oynadık.
  2. müzik dinlediniz.
  3. ders çalıştı.
  4. balık tuttum.
  5. geçen ay hasta oldun.
Ключ

Упражнение 9.5. Ответьте на вопросы.

  1. Bisikleti kim tamir etti?
    Ben tamir et.
  2. Anneniz size ne pişirdi?
    Annem pilâv pişir.
  3. Misafirler evinizde ne yaptılar?
    Sohbet et.
  4. Galatasaray kaç gol attı?
    4 gol at.
  5. Tatilde ne yaptınız?
    Pikniğe git.
Ключ

ТЕМА: В магазине одежды
Giyim mağazasında

açık - светлый
al - алый
atkı - шарф
atlet - майка
ayakkabı - туфли
beden - размер
beyaz; ak - белый
bluz - блузка
ceket - пиджак
çizgili - полосатый
çorap - носки, колготки
elbise - платье
eldiven - перчатки
gömlek - рубашка
gri - серый
kahverengi - коричневый
kareli - в клеточку
kazak - свитер
kemer - ремень
kırmızı - красный
koyu - темный
kravat - галстук
lacivert - синий
mavi - голубой
palto - пальто
pantalon - брюки
pembe - розовый
sabahlık - халат
sarı - желтый
siyah; kara - черный
şapka - шапка
şort - шорты
takım elbise - костюм
turuncu - оранжевый
yeşil - зеленый

Чтобы легче запомнить цвета:

al алый
beyaz; ak белый
gri серый
kahverengi коричневый
kırmızı красный
lacivert синий
mavi голубой
pembe розовый
sarı желтый
siyah; kara черный
turuncu оранжевый
yeşil зеленый

Упражнение 9.6. Прочитайте диалог.

Bir gün arkadaşım Sultanle bir mağazaya gittik. Mağaza Taksimde. Orada sadece bayan eşyaları satıyor. Birlikte mağazaya girdik.
— Buyrun efendim. Hoş geldiniz! Nasıl yardımcı olabilirim?
— Bana bir elbise ve kazak lâzım.
— Elbise ve kazaklar ikinci katta, efendim. Buyrun ben göstereyim.
— Bu mavi çizgili elbiseyi deneyebilir miyim?
— Tabii ki.
— Hayır, olmadı. Bir beden büyük mümkün mü?
— Tabii ki.
— Bu tamam. Nasıl güzel görünüyor mu? Yakıştı mı?
— Bu çok güzel oldu. Sana da yakıştı.
— Tamam o zaman bunu alıyorum.
— Birde şu gri kazağı istiyorum.
Sultan eşyalarını aldı ve biz mağazadan çıktık.

Nasıl yardımcı olabilirim? - Чем могу помочь? (спрашивает продавец)
Bu yeşil gömleği (в.п.) deneyebilir miyim? - Я могу примерить эту зеленую рубашку?
Olmadı. - Не подошло.
Bir (iki, üç...) beden büyük (küçük) mümkün mü? - На один (два, три и т.д.) размера больше (меньше) можно?
Nasıl görünüyör? - Как выглядит?
Nasıl görünüyorum? - Как я выгляжу?
Sana yakıştı. - Тебе идет.

Вопросительная и отрицательная формы
прошедшего категорического времени

При образовании отрицательной формы прошедшего времени («я не ходил», «я не читал») к основе глагола сначала присоединяется отрицательный аффикс ma / me, затем аффикс прошедшего времени / , а потом личные окончания.

Gitmek
Ben git + me + di + m
Sen git + me + di + n
O git + me + di
Biz git + me + di + k
Siz git + me + di + niz
Onlar git + me + di + ler
oynamak
oyna + ma + dı + m
oyna + ma + dı + n
oyna + ma + dı
oyna + ma + dı + k
oyna + ma + dı + nız
oyna + ma + dı + lar
1. Ona gerçek söylemedim. - Я не сказал ему правду.
2. Annem daha gelmedi. - Мама еще не пришла.

В образовании вопросительной формы участвует вопросительная частица mı (mi, mu, mü), которая пишется отдельно от глагола, поставленного в форму прошедшего времени.

Ben gittim mi?
Sen gittin mi?
O gitti mi?
Biz gittik mi?
Siz gittiniz mi?
Onlar gittiler mi?
oynadım mı?
oynadın mı?
oynadı mı?
oynadık mı?
oynadınız mı?
oynadılar mı?
Konuştum mu?
Konuştun mu?
Konuştu mu?
Konuştuk mu?
Konuştunuz mu?
Konuştular mu?
güldüm mü?
güldün mü?
güldü mü?
güldük mü?
güldünüz mü?
güldüler mi?
1. Pazara gittiniz mi? - Вы ходили на базар?
2. Sen kahvaltı yaptın mı? - Ты завтракал?

Вопросительно-отрицательная форма складывается из отрицательной и вопросительной форм.

Ben gitmedim mi?
Sen gitmedin mi?
O gitmedi mi?
Biz gitmedik mi?
Siz gitmediniz mi?
Onlar gitmediler mi?

Упражнение 9.7. Образуйте отрицательную форму глаголов прошедшего категорического времени.

Beklemek, okumak, dinlenmek, dönmek, anlatmak, yazmak, sormak, istemek, yardım etmek.

Упражнение 9.8. Образуйте вопросительную форму глаголов прошедшего категорического времени.

Temizlemek, susmak, yıkamak, söylemek, bakmak, seyretmek, kalkmak, sevmek, gelmek.

Упражнение 9.9. Напишите данные предложения в отрицательной форме прошедшего категорического времени.

  1. Ben kalem aldım.
  2. Onlar yüzdüler.
  3. Sen Türkçe öğrendin.
  4. Biz dün gece uyuduk.
  5. Biz geçen hafta geldik.
  6. Ben dün televizyon seyrettim.
Ключ

Упражнение 9.10. Напишите предложения, используя глаголы, данные в скобках в отрицательной форме прошедшего категорического времени.

  1. Bu sabah kahvaltı (yapmak).
  2. Ahmet ödevlerini (yazmak).
  3. Babam eve erken (gelmek).
  4. Dün gece hiç (uyumak).
  5. Futbolcular sahaya (çıkmak).
  6. Televizyonu (açmak).
Ключ

Упражнение 9.11. Напишите предложения, используя глаголы в отрицательной форме прошедшего категорического времени.

  1. Biz ders çalış.
  2. Sen kitap oku.
  3. Öğrenciler ödev yap.
  4. Fatih futbol oyna.
  5. Siz pizza ye.
  6. Onlara telefon et.
  7. Ahmet dün bize gel.
  8. Doktor hastayı ameliyat et.
  9. Babam kardeşime para ver.
  10. Ben dün akşam pastahaneye git.
  11. Öğretmen öğrencilere ödev ver.
Ключ

Упражнение 9.12. Напишите предложения, используя глаголы, данные в скобках в вопросительной форме прошедшего категорического времени.

  1. Sen kitap ? (okumak)
  2. О yemek ? (pişirmek)
  3. Siz ders ? (anlamak)
  4. Onlar futbol ? (oynamak)
  5. Siz dün ? (yüzmek)
  6. Sen akşam ders ? (çalışmak)
  7. Çocuk ? (ağlamak)
  8. Baban maça ? (gitmek)
  9. Kuzular çayıra ? (çıkmak)
Ключ

Упражнение 9.13. Напишите подходящие по смыслу формы прошедшего категорического времени.

  1. Pazar günü futbol oyna.
  2. Ali’nin babası bir araba satın al.
  3. Dün maçı seyret?
  4. Niçin ders çalış?
  5. Kim gel?
  6. Türkiye’de kaç gün kal? (sen)
  7. Türkiye’yi beğen?
  8. Kahvaltı yap? (siz)
  9. Niçin geç kal? (sen)
Ключ

Упражнение 9.14. Составьте предложения, используя формы прошедшего категорического времени.

  1. öğretmen / futbol oynamak / bahçede / öğrencilerle
  2. alış veriş yapmak / süpermarkette / biz / dün
  3. seyretmek / arkadaşlar / sinemada / film
  4. geç kalmak / Ali / okula / geçen gün
  5. yapmak / bir araba / kaza / dün gece
  6. bitmek / az önce / ders
Ключ

Упражнение 9.15. Задайте вопрос в форме прошедшего категорического времени.

  1. ?
    Hayır, dün piknikte tenis oynamadık.
  2. ?
    Evet, dün gece partiden sonra eve gittim.
  3. ?
    Hayır, dün akşam hiç televizyon seyretmedim.
  4. ?
    Evet, önceki gün okula geç kaldım.
  5. ?
    Hayır, Ali’ yi görmedi.
Ключ

Упражнение 9.16. Дайте положительный и отрицательный ответы, используя формы прошедшего категорического времени.

  1. Ahmet ödevini yaptı mı?
    Evet,  
    Hayır,
  2. Dün İngilizce çalıştın mı?
    Evet,  
    Hayır,
  3. Deden çiçekleri suladı mı?
    Evet,  
    Hayır,
  4. Polisler hırsızı yakaladı mı?
    Evet,  
    Hayır,
  5. Geçen yaz tatile gittin mi?
    Evet,  
    Hayır,
Ключ

Упражнение 9.17. Напишите предложения в отрицательной форме прошедшего категорического времени.

  1. Leylâ otobüse biniyor.
  2. Ayşe ile Ahmet eve gidiyor.
  3. Kemâl Fransa’dan geliyor.
  4. Annem çamaşır yıkıyor.
  5. Turistler müzeyi geziyorlar.
Ключ

Упражнение 9.18. Прочитайте текст.

Nermin


Nermin Amerika’ da doğdu. Orada küçük bir şehirde büyüdü. Altı yaşında okula başladı. Fakat liseye gidemedi. Çünkü onun ailesi çok fakirdi. Onüç yaşında geldiğindeПодсказка çalışmaya başladı. Bir ayakkabı fabrikasının montaj atölyesinde çalıştı.

Nermin onyedi yaşına geldiğinde, onun ailesi Türkiye’ ye taşındı. Önce Konya şehrine yerleştirler. Ondan sonra İstanbul şehrine taşındılar. Nermin Amerika’ dan ayrılırkenПодсказка çok mutlu değildi. Çünkü Nermin’nin Amerika’da arkadaşları vardı. Fakat şimdi o öz vatanındaydı. Nermin önce Türkçe’ yi güzel konuşamadı. Geceleri Türkçe çalıştı. Gündüzleri bir fabrikada çalıştı.

Nermin çok çalıştı. O şimdi Türkçe’ yi çok güzel konuşuyor. Geceleri hâlâ çalışıyor fakat o şimdi daktilo çalışıyor. Nermin sekreter olmak istiyor. Nermin artık Amerika’yi çok özlemiyor, çünkü o şimdi çok mutlu ve yeni arkadaşları var. Nermin geleceğine umutla bakıyorПодсказка. Mutluluklar Nermin!

Ответьте на вопросы:

  1. Nermin nerede doğdu?
  2. Nermin okula gitti mi?
  3. Nermin ne zaman çalışmaya başladı?
  4. Onun ailesi ne zaman taşındı?
  5. Onlar daha sonra nereye taşındı?
  6. Nermin Türkiye’de mutlu oldu mu?
  7. Sizce Nermin nasıl bir kız?


Только зарегистрированные пользователи могут добавлять комментарии.

Комментарии  

-5 # Mirlan 28.04.2014 10:28
Здравствуйте!
Спасибо большое за уроки, многому научился здесь на сайте, начал обучение языку с нуля.
Упражнение 9.6
Как может Султан идти в женский магазин и покупать платье? Поначалу подумал будет брать для кого то, но когда он начал примерять платье :-o ... или так задумано со стороны администрации сайта? Извините если что
+3 # -Creat!ve- 10.09.2014 19:29
"Султан это женское имя :-D " подсказывают выше :-*
0 # Октай 07.02.2015 18:38
Доброго времени суток всем. В предложении "Onüç yaşında geldiğinde çalışmaya başladı" ошибочка (должно быть не yaşında, а yaşına)
-1 # Октай 07.02.2015 18:43
'когда уехала из Америки' данная подсказка тоже немного по-иному переводится "когда она уезжала из Америки" или "уезжая из Америки"
-3 # Elena N 27.12.2015 16:04
Здравствуйте! Тут некоторые люди жаловались, что мало аудио.. Я отправила некоторые из текстов, что в данных уроках, друзьям туркам и попросила записать голос. Могу поделиться на общую пользу. Как это сделать?
-3 # -Creat!ve- 27.12.2015 17:04
Вам нужно загрузить их куда-нибудь в открытый доступ, указать какой текст с какой записью соответствует, дав ссылку. Либо можно попробовать отправить их ответом на "информационное сообщение" от сайта, если они не много весят...