Изучаем польский язык с нуля!
Lekcja trzydziesta pierwsza


Урок 31

Действительные причастия настоящего времени и деепричастия несовершенного вида

Podróż do Krakowa

1. Którędy wychodzi się na perony? перевод текста
2. Tędy. Chodź szybciej, Maryjko!
W przejściu do biletera:
3. Czy pociąg do Krakowa jest już podstawiony? перевод текста
4. Tak.
5. Na który peron?
6. Peron A.
7. Dziękuję.
* * *
8. Jaki przepełniony jest ten pociąg! Często jeżdżę do Krakowa, ale takiego przepełnienia nie widziałam. Przez wasze spóźnienie będziemy musieli całą drogę stać w korytarzu. перевод текста
9. Ale naprawdę to nie nasza wina. Ja po prostu zawsze mam pecha. Gdy się spieszę, albo wyłączają prąd, albo wstrzymują ruch z powodu jakiegoś wypadku. A przecież wiesz, jak trudno o tej porze złapać taksówkę... Może jednak znajdziemy gdzieś wolne miejsce. перевод текста
10. Chodźcie dalej! W przednich wagonach będzie chyba luźniej. перевод текста
11. Tu są dwa zupełnie puste wagony.
12. Ale to druga klasa, a my mamy pierwszą. A poza tym te wagony są zarezerwowane dla wycieczki. Chodźmy dalej!
13. W tym przedziale są jeszcze miejsca. перевод текста
14. Przepraszam panią, czy te miejsca są wolne?
15. Owszem, ale to jest przedział dla matek z dziećmi.
16.
Do konduktora:
Proszę pana, czy już nigdzie nie ma miejsc?
перевод текста
17. Przed chwilą doczepiono dwa wagony, ale niech państwo idą szybciej, za trzy minuty odjazd.
W przedziale
18. Przepraszam pana, czy te miejsca są wolne? перевод текста
19. Owszem.
20. Marku, pomóż mi postawić walizki na półce!
21. Czy postawić je z tej strony?
22. Nie, postaw je na tamtej półce! Tam jest więcej miejsca. перевод текста
23. Maryjko, usiądź przy oknie!
24. Zaledwie zdążyliśmy wsiąść, a już pociąg rusza. Gdyby nie taksówka, z pewnością byśmy nie zdążyli.
* * *
25. Czy to przedział dla palących? перевод текста
26. Masz chęć zapalić? Zaraz cię poczęstuję. Dostałem od znajomego papierosy bułgarskie. Ale gdzie ja je podziałem?
27. Poszukaj w kieszeniach płaszcza! Na pewno ich nie wziąłeś. перевод текста
28. Rzeczywiście! Nie mam przy sobie papierosów.
29. Ja wprawdzie nie palę, ale mogę was poczęstować papierosami.
30. Wydaje mi się, że kiedyś paliłaś, Olu? перевод текста
31. Tak, ale od pewnego czasu lekarz zabronił mi palić. Czy masz zapałki?
32. Nie. Poproś tamtego pana o zapałki. Tylko co zapalał papierosa.
33. Czy mamy coś do czytania? перевод текста
34. Nie. W pośpiechu nie zdążyliśmy nic kupić. Nie mamy żadnych czasopism ani dzisiejszych gazet.
35. Nie mamy też co jeść. перевод текста
36. Mama dała mi na drogę trochę słodyczy i owoców. Zaraz zobaczymy, co tam jest w tej paczce. Czekolada, cukierki, biszkopty.
37. Jedz, Maryjko, przecież jesteśmy bez obiadu. перевод текста
38. I to wszystko przez nas.
39. Oczywiście. Przecież mieliśmy razem pójść na obiad.
* * *
40. Marku, opuść trochę niżej okno! Jaki piękny las mijamy! Ten jest znacznie większy niż te, które dotąd widziałam w Polsce. перевод текста
41. Najwspanialsze na tej trasie lasy, ciągnące się kilometrami wzdłuż toru kolejowego, zaczynają się dopiero w okolicach Kielc. перевод текста
42. Podobno do Krakowa można dojechać teraz pociągiem elektrycznym. перевод текста
43. Tak. Linią Warszawa—Śląsk.
44. Szkoda, że nie mamy czasu pojechać na Śląsk. Zobaczylibyśmy ośrodek polskiego przemysłu. перевод текста
45. Ja byłem na Śląsku tylko raz, w Katowicach, w 1953 roku. Od tego czasu nie miałem okazji tam pojechać. Ola dobrze zna Śląsk.
46. Tak. Mieszkałam na Śląsku od 1947 do 1954 roku. Mój ojciec jest górnikiem. перевод текста
47. Już się ściemnia. Czy można zapalić światło?
48. Maryjko, już nie będziesz mogła wyglądać oknem.
49. Szkoda! Krajobraz polski jest zupełnie inny niż nasz. Nie ma tu tak rozległych przestrzeni. Pojawiające się wciąż miasta i wsie bardzo go urozmaicają. Ciągle widać ludzi pracujących w polu, spieszących ulicami mijanych miast, napełniających gwarem stację i perony. перевод текста
50. Czy prędko dojedziemy do Krakowa? перевод текста
51. Mniej więcej za dwie i pół godziny.

Humor

Zależy

Do konduktora stojącego na peronie podchodzi młody mężczyzna:
— Panie konduktorze, moja żona odjeżdża tym pociągiem. Czy zdążę jeszcze wejść do pociągu i pocałować ją na do widzenia?
— To zależy, jak długo jesteście państwo po ślubie.

Словарь

biszkopt
bułgarski
ciągnąć się
cukierek
czekolada
doczepić
gwar
kilometr
kolejowy
krajobraz
którędy
lekarz
napełniać
naprawdę

okolica
opuścić
ośrodek
paczka
palić
papieros
pocałować
poczęstować
pośpiech
prąd
prędko
бисквит
болгарский
тянуться
конфета
шоколад
прицепить
шум
километр
железнодорожный
пейзаж
каким путем, как
врач
наполнять
действительно,
   на самом деле
окрестность
опустить
центр
пакет
курить
папироса, сигарета
поцеловать
угостить
спешка
ток
скоро
przedni
przemysł

przepełnienie
przepełniony
rozległy
ruszać
słodycze
ściemniać się
tędy

urozmaicać
wieś
wstrzymywać
wyglądać
wyłączać
wypadek
wzdłuż
zależy
zabronić
zaledwie
zapalać
zapalić
zarezerwować
z pewnością
передний, головной
промышленность,
   индустрия
многолюдье
переполненный
обширный
трогаться
конфеты, шоколад...
смеркаться
этим путем,
   этой дорогой
разнообразить
деревня
останавливать
смотреть
выключать
несчастный случай
вдоль
смотря
запретить
едва
закуривать
закурить
забронировать
наверное,
   несомненно

którędy
tędy
tamtędy
  каким путем, дорогой? как? где?
этим путем, дорогой; здесь
тем путем, дорогой; там


— Którędy? — Tędy.

podstawić pociąg (na peron)
mieć pecha
mam pecha
zawsze mam pecha
przednie wagony
tylne wagony
  подать поезд (на платформу)
не везти
мне не везет
мне всегда не везет
передние, головные вагоны
задние, хвостовые вагоны

только что / przed chwilą
dopiero co
\ tylko co

przedział (wagon) dla palących купе (вагон) для курящих
przedział (wagon) dla niepalących купе (вагон) для некурящих
palić papierosa курить папиросу (сигарету)

papieros { папироса
сигарета

w pośpiechu
mieć okazję
mam okazję
mniej więcej
na do widzenia
to zależy, jak długo jesteście państwo po ślubie
в спешке
иметь случай
мне представляется случай
более или менее, примерно
на прощание
смотря как давно вы поженились

Комментарий

8., 38. Конструкция przez + вин. пад. выполняет в польском языке еще одну функцию: она служит для выражения причины и соответствует русским конструкциям „из-за + род. пад.” и „по + дат. пад.”.

przez nich spóźnimy się na pociąg из-за них мы опоздаем на поезд
przez wasze spóźnienie из-за того (вследствие того), что вы опоздали
i to wszystko przez nas и все это из-за нас
przez nieostrożność из-за неосторожности, по неосторожности
przez roztargnienie по рассеянности

8. Еще один тип чередования в группе глаголов II-го спряжения — źdz' : żdż
jeździć [ежьд͡жич] — jeżdżę [ежд͡жэн], jeździsz [ежьд͡жиш]

Следовательно, в этой глагольной группе возможны следующие типы чередований:

dź : dz
ć : с
ś : sz
ść : szcz
źdz' : żdż
  chodzić — chodzę
płacić — płacę
musieć — muszę
mieścić się — mieszczę się
jeździć — jeżdżę

11. Прилагательное при числительных dwa (dwie), trzy, cztery, выступающих в форме именительного (винительного) падежа, принимает формы им. (вин.) пад. мн. числа, т. е. согласуется с определяемым существительным:

dwa puste wagony
dwie małe dziewczynki
trzy wolne miejsca
trzy duże stacje
trzy piękne lasy
  два пустых вагона
две маленькие девочки
три свободных места
три большие станции
три прекрасных леса

и т. д.

21., 22 и др. Возвращаемся к формам винительного падежа мн. ч. местоимений one, oni.
Форма je (= вин. пад. от one) заменяет все существительные за исключением личных существительных мужского рода.

Czy postawić je z tej strony?
(je = walizki)
Поставить их с этой стороны?
Postaw je na tamtej półce!
(je = walizki)
Поставь их на ту полку!
Gdzie ja je podziałem?
(je = papierosy)
Куда я их дел?

Личные существительные м. рода заменяются в вин. пад. мн. ч. формой местоимения ich (= вин. пад. от oni):

Zobaczyłem polskich żołnierzy.
Zobaczyłem ich.
  Я увидел польских солдат.
Я их увидел.

После отрицания употребляется не винит., а род. пад., который имеет только одну форму ich:

Na pewno ich nie wziąłeś (ich = papierosów).
Nie zobaczyłem polskich żołnierzy.
Nie zobaczyłem ich.

31. Напоминаем, что предлог od в сочетании с существительными, обозначающими какой-то момент (а не отрезок) времени, переводится на русский язык предлогом „с”.

od pewnego czasu
od tego czasu
  с некоторых пор
с тех пор

Действительные причастия настоящего времени и деепричастия несоверш. вида

Образование действительных причастий настоящего времени в польском языке очень просто. К форме 3-го лица мн. ч. прибавляется -с-, а также родовые и падежные окончания прилагательных:

palą
ciągną się
pojawiają się
pracują
spieszą się
napełniają
— palący (-a)
— ciągnący (-a, -e) się
— pojawiający (-a, -e) się
— pracujący (-a, -e)
— spieszący (-a, -e) się
— napełniający (-a, -e)
курящий, -ая
тянущийся, -аяся, -ееся
появляющийся, -аяся, -ееся
работающий, -ая, -ее
спешащий, -ая, -ее
наполняющий, -ая, -ее

Форма без окончания = деепричастие несов. вида.

paląc
pojawiając się
pracując
  куря
появляясь
работая
и т. д.

Упражнения

I. Переведите на польский язык:

  1. Он курит сигарету.
  2. Мы зажигаем огонь.
  3. Они (девушки) только что вернулись из Польши.
  4. По рассеянности она потеряла часы.
  5. Они ехали в одном из передних вагонов электрического поезда.
  6. Поезд был подан за час до отъезда (перев. безличн. оборотом).
  7. Из-за вас мы чуть не опоздали.
  8. С некоторых пор я бросил курить.
  9. Сегодня нам нечего делать.
  10. Некому позаботиться о нас.
Klucz

II. Замените личные предложения безличными:

  1. Те wagony są zarezerwowane dla wycieczek.
  2. Lekarz zabronił mi palić.
  3. Zwiedziliśmy ośrodek polskiego przemysłu.
  4. Pociąg został podstawiony.
  5. Kupiliśmy tygodniki i gazety popołudniowe.
  6. Marek opuścił okno.
Klucz

III. От следующих глаголов образуйте деепричастия и действительные причастия настоящего времени:

wychodzić, dziękować, widzieć, wiedzieć, jeść, mieć, iść, brać, nieść, wieźć, móc, drzeć, kłaść, chcieć, być, opierać się, częstować, myć się, żyć, stać, dawać, budzić, pisać, spać, jechać, lecieć, rosnąć.

Klucz


Только зарегистрированные пользователи могут добавлять комментарии.