Изучаем польский язык с нуля!
Lekcja dwudziesta dziewiąta


Урок 29

Конструкции со страдательным причастием

Безличные обороты (продолжение)

Podajemy wiadomości

1. Tadku, pozwól, że włączę radio. Nie będzie ci przeszkadzać? перевод текста
2. Oczywiście, że nie... Chcesz posłuchać wiadomości?
3. Tak. O której godzinie ma być dziennik?
4. Nastawiłeś radio na fale długie czy średnie? перевод текста
5. Na średnie.
6. Przełącz na długie. Za pięć minut na falach długich będzie nadawany dziennik.

* * *

7. Tu Warszawa. Dobry wieczór państwu! Podajemy wiadomości dziennika wieczornego.
Z zagranicy.
перевод текста
8. Helsinki. W dniu wczorajszym wznowiono rozmowy na temat dalszego umacniania procesów odprężenia międzynarodowego. Obradowano nad zagadnieniem rozszerzenia działalności ruchu pokoju. W toku dyskusji podkreślono, że proces odprężenia międzynarodowego i rozwój społeczeństw może następować wyłącznie w warunkach pokojowej współpracy, niezależnie od systemów polityczno-społecznych poszczególnych krajów. Wiodącym problemem działalności ruchu pokoju jest problematyka powstrzymania wyścigu zbrojeń oraz sprawa rozbrojenia. Znajduje to szczególny wyraz w światowej kampanii dla poparcia II Apelu Sztokholmskiego.
Przypuszcza się, że wkrótce zostanie zredagowany komunikat końcowy.
перевод текста
9. Moskwa. W Gwiezdnym Miasteczku w ZSRR rozpoczęli szkolenie przyszli kosmonauci z Polski, Czechosłowacji i NRD. перевод текста
10. Nowy Jork. Na kolejnym posiedzeniu Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych przystąpiono do dyskusji nad sprawą przeniesienia części instytucji ONZ do powstającego w Wiedniu „Miasteczka ONZ” budowanego przez rząd austriacki, które ma być wydzierżawione Narodom Zjednoczonym za symbolicznego szylinga rocznie. перевод текста
11. Moskwa. Na uroczystym posiedzeniu zorganizowanym przez prezydium Akademii Nauk ZSRR obecny był pierwszy sekretarz КС KPZR. W przemówieniu wygłoszonym podczas przyjęcia złożył on podziękowanie uczonym radzieckim za ich wybitne osiągnięcia w dziedzinie techniki rakietowej i wzniósł toast za dalszy rozwój nauki radzieckiej. перевод текста
12. Meksyk. Kostarykę nawiedziło w poniedziałek trzęsienie ziemi. Szczególnie silne wstrząsy wystąpiły w stolicy republiki i okolicach. Było to o godzinie piątej nad ranem. Ruchy tektoniczne wywołały panikę wśród mieszkańców. Przerwany został ruch komunikacji miejskiej. Są znaczne straty materialne.
Z kraju.
перевод текста
13. Warszawa. Dzisiejsza prasa podaje nowe meldunki o wykonaniu zobowiązań podjętych przez robotników dla uczczenia Święta Odrodzenia Polski.
O wykonaniu zobowiązań meldują robotnicy Fabryki Samochodów Osobowych na Żeraniu, Warszawskiej Fabryki Motocykli, inżynierowie, konstruktorzy i robotnicy Zakładów Radiowych im. Kasprzaka.
перевод текста
14. Katowice. Górnicy z kopalni „Pokój” wezwali do współzawodnictwa inne kopalnie węgla. перевод текста
15. Warszawa. Uroczyście obchodzone będzie w całym kraju Święto Odrodzenia Polski. W Warszawie w sali Kongresowej Pałacu Kultury i Nauki odbędzie się 21 lipca centralna akademia.
16. Łódź. W fabryce włókienniczej im. M. Nowotki zorganizowano spotkanie robotników z członkami Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W czasie spotkania omawiano uchwały ostatniego plenum Komitetu Centralnego. Poruszono też szereg zagadnień związanych z działalnością rad robotniczych. перевод текста
17. Warszawa. Dziś w Sejmie rozpoczęła się debata Komisji Handlu Wewnętrznego. перевод текста
18. Poznań. Dziś w Poznaniu zakończyły się obrady aktywistów Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej.
19. Warszawa. W Klubie Księgarza otwarto dziś wystawę wydawnictw radzieckich, przywiezionych do Polski na Międzynarodowe Targi Książki. Ogółem w bieżącym miesiącu wpłynęło około pięciu tysięcy zamówień na książki radzieckie. перевод текста
20. W dzisiejszej prasie ogłoszono wyniki konkursu na opowiadanie o współczesnej Warszawie. Konkurs został zorganiżowany przez redakcje Życia Warszawy, Sztandaru Młodych i tygodnika Stolica. Pierwszą nagrodę przyznano autorowi opowiadania „Warszawianka”.
Ze sportu.
перевод текста
21. We wrześniu polscy piłkarze rozegrają mecz z reprezentacją Związku Radzieckiego. Spotkanie odbędzie się w Moskwie. перевод текста
22. Prognoza pogody na jutro.
Jutro w całym kraju będzie zachmurzenie zmienne z możliwością przelotnych opadów. Na południu kraju większe rozpogodzenie. Temperatura maksymalna 23 stopnie na wschodzie i 21 stopni na zachodzie kraju. Pojutrze bez większych zmian.
перевод текста
23. Nadaliśmy dziennik wieczorny.
Obecnie prosimy posłuchać muzyki tanecznej.
перевод текста

Humor

Żona pana Nowaka wyszła z domu i po kilku dniach nie było jej jeszcze z powrotem. Pan Nowak zgłasza się do milicji, gdzie dyżurny prosi, by petent wypełnił specjalny formularz, w którym należy opisać osobę zaginioną.

— Jeśliby moja żona się znalazła — mówi pan Nowak po dokonaniu tej czynności — prosiłbym bardzo, by jej tego formularza nie pokazywano.

Словарь

akademia

aktywista
austriacki
bieżący
broń
budujący się
chrapać
czynność
debata
długi
dokonać
doświadczenie
dyżurny
działalność
dziennik
fabryka
fala
formularz
górnik
kolejny
komunikat
końcowy
kopalnia
Kostaryka
kraj
krewny
ludowy
marynarka
mecz
meldować
meldunek
miasteczko
mieszkaniec
motocykl
naciskać
nadawać
nagroda
niezależnie
obradować

odbyć się
odrodzenie
ogłosić
ogólny
okolica
omawiać
opady
opowiadanie
osiągnięcie
osobowy
petent
piłkarz
płaca
podawać

podkreślić
podwyżka
pokój
ponownie
poruszyć
poszczególny
posiedzenie
pracownik
proces
produkcja
prognoza
академия; торжест-
   венное заседание
активист
австрийский
текущий
оружие
строящийся
храпеть
действие
дебаты
длинный
совершить
испытание
дежурный
деятельность
последние известия
завод, фабрика
волна
формуляр
шахтер
очередной
коммюнике Подсказка
заключительный
шахта
Коста-Рика
страна
родственник
народный
пиджак
матч
докладывать
рапорт
городок
житель
мотоцикл
нажимать
передавать
премия
независимо
обсуждать разные
   вопросы
состояться
возрождение
опубликовать
здесь: генеральный
окрестность
обсуждать
осадки
рассказ
достижение
легковой
посетитель
футболист
зарплата
передавать,
   сообщать
подчеркнуть
повышение
мир
вновь
затронуть
отдельный
заседание
работник
процесс
производство
здесь: сводка
przedstawiciel
przelotny
przełączyć
przemówienie
przeniesienie
przyjęcie
przypuszczać
przyznać
rakietowy
redagować
reprezentacja
republika
robotniczy
robotnik
rozbrojenie
rozgłośnia

rozmowy
rozpogodzenie
rozwój
rząd
Rzeczpospolita
samochód
Sejm
społeczeństwo
stopień
szereg
szkolenie
system
targi
taneczny
toast
tygodnik
uchwala
uczcić

umocnienie
uroczysty
wezwać
wiadomość
Wiedeń
wiodący
włókienniczy
wpłynąć
współzawodnictwo
wstrząs
wśród
wuj
wznowić
wydzierżawić
wygłosić
wykonać
wymiana
zachmurzenie
zagadnienie
zaprzestać
zdrzemnąć się
zgłaszać się
zgromadzenie
zjednoczyć
zmiana
zmienny
znaczny
znaleźć się
zobowiązanie
z powrotem
представитель
кратковременный
переключить
речь, выступление
перенесение
прием
предполагать
присудить
ракетостроительный
здесь: готовить
сборная команда
республика
рабочий
рабочий
разоружение
радиовещательная
   станция
переговоры
пояснение
развитие
правительство
республика
автомобиль
сейм Подсказка
общество
градус
ряд
подготовка
система
ярмарка
танцевальный
тост
еженедельник
решение
отметить,
   отпраздновать
укрепление
торжественный
вызвать
известие
Вена
главный
текстильный
поступить
соревнование
толчок
среди
дядя
возобновить
сдать в аренду
произнести
выполнить
обмен
облачность
вопрос
прекратить
вздремнуть
являться
ассамблея
объединить
изменение
переменный
значительный
быть обнаруженным
обязательство
обратно
wyścig zbrojeń
znajduje szczególny wyraz
kampania dla poparcia
część instytucji
nawiedziło trzęsienie ziemi
wywołać panikę
straty materialne
rozegrać mecz
na temat
odprężenie międzynarodowe
ruch pokoju
w toku dyskusji
komunikacja miejska
  гонка вооружений
находит особое отражение
кампания поддерживающая
некоторые учреждения
произошло землетрясение
вызвать панику
материальные потери
разыграть матч
по делу
международная разрядка
движение по укреплению мира
в ходе дискуссии
городской транспорт

dziennik { - (radiowy, telewizyjny) последние известия (синоним: wiadomości)
- дневник

dziennik poranny последние известия, передаваемые утром
dziennik wieczorny последние известия, передаваемые вечером
dziennik popołudniowy последние известия, передаваемые после обеда
ostatnie wiadomości (букв.: последние известия) известия, передаваемые перед окончанием программы передач

rozmowy / разговоры
\ переговоры

zagraniczny / иностранный
заграничный
зарубежный
\ внешний

paszport zagraniczny заграничный паспорт
towary zagraniczne иностранные (заграничные) товары
książki zagraniczne иностранные книги
prasa zagraniczna зарубежная печать
handel zagraniczny внешняя торговля
Ministerstwo Handlu Zagranicznego Министерство внешней торговли
polityka zagraniczna внешняя политика
Ministerstwo Spraw Zagranicznych Министерство иностранных дел
но: język obcy иностранный язык
  waluta obca иностранная валюта
wznieść toast поднять тост
złożyć podziękowanie поблагодарить
wezwać do współzawodnictwa вызвать на соревнование

robotnik  рабочий
работник pracownik

zakład
zakłady
(мн. ч.)
  предприятие, ателье, мастерская
завод

w fabryce
w zakładach
на фабрике
на заводе

akademia { академия
торжественное заседание

prognoza pogody
iść, zbliżać się na palcach
  сводка погоды
идти, подходить на цыпочках

Комментарий

2. У существительных женского рода на согласный (типа rzecz) с окончанием им.-вин. падежа мн. ч. -i (-y) совпадают формы именительного, винительного и родительного падежа мн. числа:

им.-вин. мн.   род. мн.
ostatnie wiadomości
ciekawe rzeczy
te części
nowości wydawnicze
  ostatnich wiadomości
ciekawych rzeczy
tych części
nowości wydawniczych

Это касается также слов dzień, dziecko:

wielkie dni
małe dzieci
  wielkich dni
małych dzieci

Chcesz posłuchać wiadomości?

В этом примере род. пад., так как глаголы słuchać и posłuchać сочетаются только с род. пад.

8., 13., 14. В тексте урока встречаются новые примеры форм им. пад. мн. ч. личных существительных м. рода. Мы специально так часто обращаем внимание на особое образование этих форм, так как русские, говорящие по-польски, обычно делают в этой форме много ошибок. Обратите внимание на чередования согласных перед окончанием -i (-y).

pracownik
robotnik
konstruktor
górnik
minister
inżynier
  pracownicy
robotnicy
konstruktorzy
górnicy
ministrowie
inżynierowie

Слово członek член (в значении: член какого-н. общества, делегации и т. п.) образует им. пад. мн. ч. członkowie
но członek член (в значении: часть тела) в им. пад. мн. числа имеет форму członki.

Конструкции со страдательным причастием

Вам уже известно, что страдательные причастия настоящего времени (от глаголов несовершенного вида) в сочетании с соответствующими формами глагола być образуют страдательные обороты. В русском языке этим оборотам обычно соответствуют конструкции с глаголом на -ся. Страдательные обороты несовершенного вида образуют формы настоящего, прошедшего и будущего времени:

наст. вр. wiadomości są nadawane известия передаются (букв. суть передаваемы)
zobowiązania są podejmowane обязательства принимаются (букв. суть принимаемы)
święto jest obchodzone праздник отмечается (букв. есть отмечаем)
прош. вр. wiadomości były nadawane известия передавались
zobowiązania były podejmowane обязательства принимались
święto było obchodzone праздник отмечался
буд. вр. wiadomości będą nadawane известия будут передаваться
zobowiązania będą podejmowane обязательства будут приниматься
święto będzie obchodzone праздник будет отмечаться

Запомните, что в польском языке возвратные глаголы (с się) в функции страдательного залога не встречаются.

Страдательные причастия прошедшего времени (от глаголов совершенного вида) образуют два типа страдательных оборотов. С одним типом (zostać + причастие) вы уже знакомы. Второй тип образуется с помощью глагола być. Разница между ними заключается в том, что оборот с глаголом zostać передает значение действия, процесса, а оборот с глаголом być — результат действия, состояние. Оборот с глаголом zostać употребляется в прошедшем и будущем времени:

пр. вр. ruch został przerwany
sklepy zostały zamknięte
miasto zostało zniszczone
движение было остановлено
магазины были закрыты
город был разрушен
буд. вр. ruch zostanie przerwany
sklepy zostaną zamknięte
miasto zostanie zniszczone
движение будет остановлено
магазины будут закрыты
город будет разрушен

Обороты с глаголом być употребляются в трех временах:

наст. вр. ruch jest przerwany
sklepy są zamknięte
miasto jest zniszczone
движение остановлено
магазины закрыты
город разрушен
прош. вр. ruch był przerwany
sklepy były zamknięte
miasto było zniszczone
движение было остановлено
магазины были закрыты
город был разрушен
буд. вр. ruch będzie przerwany
sklepy będą zamknięte
miasto będzie zniszczone
движение будет остановлено
магазины будут закрыты
город будет разрушен

Различие между конструкциями: miasto zostało zniszczone и miasto było zniszczone следующее: в первом случае утверждается, что действие было произведено в прошлом, но его результаты сохранились до настоящего времени. Поэтому конструкция miasto zostało zniszczone может приближаться по употреблению к конструкции miasto jest zniszczone. Во втором случае результат произведенного действия, состояние относится к прошлому.

Безличные обороты (продолжение)

Русский язык гораздо свободнее, чем польский, пользуется страдательными конструкциями. Польский язык избегает страдательных оборотов и заменяет их безличными оборотами.

Вы уже знакомы с безличными оборотами в форме настоящего времени (с частицей się). Они переводятся на русский язык личными оборотами с глаголами на -ся или формой 3-го лица мн. ч. (т. наз. неопределенно-личной формой).

przypuszcza się, że
mówi się, że
neguje się
osiągnięcia
zamyka się sklepy o 19
  предполагают, что
говорят, что
отрицают достижения
магазины закрывают в 19 ч. (и:
магазины закрываются в 19 ч.)

В прошедшем времени безличная форма образуется от обоих глагольных видов. Основа этой формы совпадает с основой страдательного причастия (у глаголов переходных) или образуется так, как основа страдательного причастия (у глаголов непереходных). К этой основе прибавляется суффикс -о.

zamknięt(y)
zamykan(y)
przeczytan(y)
czytan(y)
poznan(y)
poznawan(y)
ocenion(y)
ocenian(y)
wzięt(y)
bran(y)
  zamknięto
zamykano
przeczytano
czytano
poznano
poznawano
oceniono
oceniano
wzięto
brano

Безличные формы непереходных глаголов:

chodzono
mówiono
telefonowano
czekano
stano

Возвратные глаголы сохраняют частицу się:

uczesano się
czesano się
ubrano się
ubierano się
umyto się
myto się

В тексте настоящего урока примеров безличной конструкции в форме прошедшего времени много.

Несовершенный вид

Obradowano nad zagadnieniem zaprzestania doświadczeń z bronią jądrową.

W czasie spotkania omawiano uchwały ostatniego plenum.


— Mówiono mi, że w Polsce całuje się w rękę...

Совершенный вид

Wczoraj wznowiono rozmowy.
Ponownie przystąpiono do dyskusji.
Zorganizowano spotkanie robotników.
Poruszono też szereg zagadnień.
Otwarto wystawę wydawnictw zagranicznych.
Ogłoszono wyniki konkursu.
Nagrodę przyznano Andrzejowi X.

Упражнения

I. Переведите на польский язык следующие сочетания:

иностранное происхождение, иностранная валюта, заграничные вина, заграничные сигареты, министры иностранных дел, заграничные товары, заграничный паспорт, заграничная поездка, внешний рынок, внешняя политика, иностранные языки, зарубежные страны, зарубежная печать

Klucz

II. Замените пассивные конструкции безличными оборотами:

  1. Ostatnie wiadomości są nadawane (były nadawane) o północy.
  2. Ostatnie wiadomości zostały nadane o północy.
  3. Dla uczczenia Święta Odrodzenia były podejmowane (są podejmowane, zostały podjęte) zobowiązania.
  4. Jest zorganizowany (był organizowany, został zorganizowany) konkurs.
  5. Nasze osiągnięcia były negowane.
  6. Sklepy zostały zamknięte o godzinie dziewiętnastej.
  7. Wczoraj zostały wznowione obrady.
  8. W czasie spotkania zostały omówione uchwały plenum.
  9. Kilkakrotnie były organizowane spotkania robotników.
Klucz

III. Поставьте числительные в нужном падеже:

  1. Wydano książkę w (25 000) egzemplarzy.
  2. Do (несколько десятков тысяч) mieszkań przeprowadzili się już nowi mieszkańcy.
  3. Wczoraj odbyło się uroczyste otwarcie (больше десяти) nowych stacji metra.
  4. Ten zakład przemysłowy nie zatrudnia nawet (100) robotników.
  5. Nie zdążyli omówić nawet (больше десяти) zagadnień.
  6. Prasa doniosła o uruchomieniu (21) obiektów przemysłowych.
  7. Oczekujemy jeszcze około (10) osób.
  8. Nastąpiło zderzenie (2) samochodów.
Klucz


Только зарегистрированные пользователи могут добавлять комментарии.