Изучаем польский язык с нуля!
Lekcja dwudziesta dziewiąta


Урок 29

Конструкции со страдательным причастием

Безличные обороты (продолжение)

Podajemy wiadomości

1. Tadku, pozwól, że włączę radio. Nie będzie ci przeszkadzać? перевод текста
2. Oczywiście, że nie... Chcesz posłuchać wiadomości?
3. Tak. O której godzinie ma być dziennik?
4. Nastawiłeś radio na fale długie czy średnie? перевод текста
5. Na średnie.
6. Przełącz na długie. Za pięć minut na falach długich będzie nadawany dziennik.

* * *

7. Tu Warszawa. Dobry wieczór państwu! Podajemy wiadomości dziennika wieczornego.
Z zagranicy.
перевод текста
8. Helsinki. W dniu wczorajszym wznowiono rozmowy na temat dalszego umacniania procesów odprężenia międzynarodowego. Obradowano nad zagadnieniem rozszerzenia działalności ruchu pokoju. W toku dyskusji podkreślono, że proces odprężenia międzynarodowego i rozwój społeczeństw może następować wyłącznie w warunkach pokojowej współpracy, niezależnie od systemów polityczno-społecznych poszczególnych krajów. Wiodącym problemem działalności ruchu pokoju jest problematyka powstrzymania wyścigu zbrojeń oraz sprawa rozbrojenia. Znajduje to szczególny wyraz w światowej kampanii dla poparcia II Apelu Sztokholmskiego.
Przypuszcza się, że wkrótce zostanie zredagowany komunikat końcowy.
перевод текста
9. Moskwa. W Gwiezdnym Miasteczku w ZSRR rozpoczęli szkolenie przyszli kosmonauci z Polski, Czechosłowacji i NRD. перевод текста
10. Nowy Jork. Na kolejnym posiedzeniu Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych przystąpiono do dyskusji nad sprawą przeniesienia części instytucji ONZ do powstającego w Wiedniu „Miasteczka ONZ” budowanego przez rząd austriacki, które ma być wydzierżawione Narodom Zjednoczonym za symbolicznego szylinga rocznie. перевод текста
11. Moskwa. Na uroczystym posiedzeniu zorganizowanym przez prezydium Akademii Nauk ZSRR obecny był pierwszy sekretarz КС KPZR. W przemówieniu wygłoszonym podczas przyjęcia złożył on podziękowanie uczonym radzieckim za ich wybitne osiągnięcia w dziedzinie techniki rakietowej i wzniósł toast za dalszy rozwój nauki radzieckiej. перевод текста
12. Meksyk. Kostarykę nawiedziło w poniedziałek trzęsienie ziemi. Szczególnie silne wstrząsy wystąpiły w stolicy republiki i okolicach. Było to o godzinie piątej nad ranem. Ruchy tektoniczne wywołały panikę wśród mieszkańców. Przerwany został ruch komunikacji miejskiej. Są znaczne straty materialne.
Z kraju.
перевод текста
13. Warszawa. Dzisiejsza prasa podaje nowe meldunki o wykonaniu zobowiązań podjętych przez robotników dla uczczenia Święta Odrodzenia Polski.
O wykonaniu zobowiązań meldują robotnicy Fabryki Samochodów Osobowych na Żeraniu, Warszawskiej Fabryki Motocykli, inżynierowie, konstruktorzy i robotnicy Zakładów Radiowych im. Kasprzaka.
перевод текста
14. Katowice. Górnicy z kopalni „Pokój” wezwali do współzawodnictwa inne kopalnie węgla. перевод текста
15. Warszawa. Uroczyście obchodzone będzie w całym kraju Święto Odrodzenia Polski. W Warszawie w sali Kongresowej Pałacu Kultury i Nauki odbędzie się 21 lipca centralna akademia.
16. Łódź. W fabryce włókienniczej im. M. Nowotki zorganizowano spotkanie robotników z członkami Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W czasie spotkania omawiano uchwały ostatniego plenum Komitetu Centralnego. Poruszono też szereg zagadnień związanych z działalnością rad robotniczych. перевод текста
17. Warszawa. Dziś w Sejmie rozpoczęła się debata Komisji Handlu Wewnętrznego. перевод текста
18. Poznań. Dziś w Poznaniu zakończyły się obrady aktywistów Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej.
19. Warszawa. W Klubie Księgarza otwarto dziś wystawę wydawnictw radzieckich, przywiezionych do Polski na Międzynarodowe Targi Książki. Ogółem w bieżącym miesiącu wpłynęło około pięciu tysięcy zamówień na książki radzieckie. перевод текста
20. W dzisiejszej prasie ogłoszono wyniki konkursu na opowiadanie o współczesnej Warszawie. Konkurs został zorganiżowany przez redakcje Życia Warszawy, Sztandaru Młodych i tygodnika Stolica. Pierwszą nagrodę przyznano autorowi opowiadania „Warszawianka”.
Ze sportu.
перевод текста
21. We wrześniu polscy piłkarze rozegrają mecz z reprezentacją Związku Radzieckiego. Spotkanie odbędzie się w Moskwie. перевод текста
22. Prognoza pogody na jutro.
Jutro w całym kraju będzie zachmurzenie zmienne z możliwością przelotnych opadów. Na południu kraju większe rozpogodzenie. Temperatura maksymalna 23 stopnie na wschodzie i 21 stopni na zachodzie kraju. Pojutrze bez większych zmian.
перевод текста
23. Nadaliśmy dziennik wieczorny.
Obecnie prosimy posłuchać muzyki tanecznej.
перевод текста

Humor

Żona pana Nowaka wyszła z domu i po kilku dniach nie było jej jeszcze z powrotem. Pan Nowak zgłasza się do milicji, gdzie dyżurny prosi, by petent wypełnił specjalny formularz, w którym należy opisać osobę zaginioną.

— Jeśliby moja żona się znalazła — mówi pan Nowak po dokonaniu tej czynności — prosiłbym bardzo, by jej tego formularza nie pokazywano.

Словарь

akademia
академия; торжественное заседание
aktywista
austriacki
bieżący
broń
budujący się
chrapać
czynność
debata
długi
dokonać
doświadczenie
dyżurny
działalność
dziennik
активист
австрийский
текущий
оружие
строящийся
храпеть
действие
дебаты
длинный
совершить
испытание
дежурный
деятельность
последние известия
fabryka
fala
formularz
górnik
kolejny
завод, фабрика
волна
формуляр
шахтер
очередной
komunikat
коммюнике Подсказка
końcowy
kopalnia
Kostaryka
kraj
krewny
ludowy
marynarka
mecz
meldować
meldunek
miasteczko
mieszkaniec
motocykl
naciskać
nadawać
nagroda
niezależnie
obradować
заключительный
шахта
Коста-Рика
страна
родственник
народный
пиджак
матч
докладывать
рапорт
городок
житель
мотоцикл
нажимать
передавать
премия
независимо
обсуждать разные вопросы
odbyć się
odrodzenie
ogłosić
ogólny
okolica
omawiać
opady
opowiadanie
osiągnięcie
osobowy
petent
piłkarz
płaca
podawać
состояться
возрождение
опубликовать
здесь: генеральный
окрестность
обсуждать
осадки
рассказ
достижение
легковой
посетитель
футболист
зарплата
передавать, сообщать
podkreślić
podwyżka
pokój
ponownie
poruszyć
poszczególny
posiedzenie
pracownik
proces
produkcja
подчеркнуть
повышение
мир
вновь
затронуть
отдельный
заседание
работник
процесс
производство
prognoza
przedstawiciel
przelotny
przełączyć
przemówienie
przeniesienie
przyjęcie
przypuszczać
przyznać
rakietowy
redagować
reprezentacja
republika
robotniczy
robotnik
rozbrojenie
rozgłośnia
здесь: сводка
представитель
кратковременный
переключить
речь, выступление
перенесение
прием
предполагать
присудить
ракетостроительный
здесь: готовить
сборная команда
республика
рабочий
рабочий
разоружение
радиовещательная станция
rozmowy
rozpogodzenie
rozwój
rząd
Rzeczpospolita
samochód
переговоры
пояснение
развитие
правительство
республика
автомобиль
Sejm
сейм Подсказка
społeczeństwo
stopień
szereg
szkolenie
system
targi
taneczny
toast
tygodnik
uchwala
uczcić
общество
градус
ряд
подготовка
система
ярмарка
танцевальный
тост
еженедельник
решение
отметить, отпраздновать
umocnienie
uroczysty
wezwać
wiadomość
Wiedeń
wiodący
włókienniczy
wpłynąć
współzawodnictwo
wstrząs
wśród
wuj
wznowić
wydzierżawić
wygłosić
wykonać
wymiana
zachmurzenie
zagadnienie
zaprzestać
zdrzemnąć się
zgłaszać się
zgromadzenie
zjednoczyć
zmiana
zmienny
znaczny
znaleźć się
укрепление
торжественный
вызвать
известие
Вена
главный
текстильный
поступить
соревнование
толчок
среди
дядя
возобновить
сдать в аренду
произнести
выполнить
обмен
облачность
вопрос
прекратить
вздремнуть
являться
ассамблея
объединить
изменение
переменный
значительный
быть обнаруженным
zobowiązanie
z powrotem
обязательство
обратно
wyścig zbrojeń
гонка вооружений
znajduje szczególny wyraz
находит особое отражение
kampania dla poparcia
кампания поддерживающая
część instytucji
некоторые учреждения
nawiedziło trzęsienie ziemi
произошло землетрясение
wywołać panikę
вызвать панику
straty materialne
материальные потери
rozegrać mecz
разыграть матч
na temat
по делу
odprężenie międzynarodowe
международная разрядка
ruch pokoju
движение по укреплению мира
w toku dyskusji
в ходе дискуссии
komunikacja miejska
городской транспорт
dziennik { - (radiowy, telewizyjny)
 последние известия
 (синоним: wiadomości)
- дневник
 
dziennik poranny
последние известия, передаваемые утром
 
dziennik wieczorny
последние известия, передаваемые вечером
 
dziennik popołudniowy
последние известия, передаваемые после обеда
 
ostatnie wiadomości
(букв.: последние известия) известия, передаваемые перед окончанием программы передач
rozmowy / разговоры
\ переговоры
zagraniczny / иностранный
заграничный
зарубежный
\ внешний
paszport zagraniczny
заграничный паспорт
towary zagraniczne
иностранные (заграничные) товары
książki zagraniczne
иностранные книги
prasa zagraniczna
зарубежная печать
handel zagraniczny
внешняя торговля
Ministerstwo Handlu Zagranicznego
Министерство внешней торговли
polityka zagraniczna
внешняя политика
Ministerstwo Spraw Zagranicznych
Министерство иностранных дел
но:
język obcy
waluta obca
иностранный язык
иностранная валюта
wznieść toast
поднять тост
złożyć podziękowanie
поблагодарить
wezwać do współzawodnictwa
вызвать на соревнование
robotnik
рабочий
работник
pracownik
 
zakład
предприятие, ателье, мастерская
 
zakłady (мн. ч.)
завод
w fabryce
на фабрике
w zakładach
на заводе
akademia { академия
торжественное заседание

prognoza pogody
iść, zbliżać się na palcach

сводка погоды
идти, подходить на цыпочках

Комментарий

2. У существительных женского рода на согласный (типа rzecz) с окончанием им.-вин. падежа мн. ч. -i (-y) совпадают формы именительного, винительного и родительного падежа мн. числа:

 им.-вин. мн.

 род. мн.

ostatnie wiadomości
ciekawe rzeczy
te części
nowości wydawnicze

ostatnich wiadomości
ciekawych rzeczy
tych części
nowości wydawniczych

Это касается также слов dzień, dziecko:

 

wielkie dni
małe dzieci

wielkich dni
małych dzieci

Chcesz posłuchać wiadomości?

В этом примере род. пад., так как глаголы słuchać и posłuchać сочетаются только с род. пад.

8., 13., 14. В тексте урока встречаются новые примеры форм им. пад. мн. ч. личных существительных м. рода. Мы специально так часто обращаем внимание на особое образование этих форм, так как русские, говорящие по-польски, обычно делают в этой форме много ошибок. Обратите внимание на чередования согласных перед окончанием -i (-y).

 
pracownik
pracownicy
 
robotnik
robotnicy
 
konstruktor
konstruktorzy
 
górnik
górnicy
 
minister
ministrowie
 
inżynier
inżynierowie
Слово
członek —
член (в значении: член какого-н. общества, делегации и т. п.) образует им. пад. мн. ч. członkowie
но
członek —
член (в значении: часть тела) в им. пад. мн. числа имеет форму członki.

Конструкции со страдательным причастием

Вам уже известно, что страдательные причастия настоящего времени (от глаголов несовершенного вида) в сочетании с соответствующими формами глагола być образуют страдательные обороты. В русском языке этим оборотам обычно соответствуют конструкции с глаголом на -ся. Страдательные обороты несовершенного вида образуют формы настоящего, прошедшего и будущего времени:

наст. вр.
wiadomości są nadawane
известия передаются (букв. суть передаваемы)
 
zobowiązania są podejmowane
обязательства принимаются (букв. суть принимаемы)
 
święto jest obchodzone
праздник отмечается (букв. есть отмечаем)
прош. вр.
wiadomości były nadawane
известия передавались
 
zobowiązania były podejmowane
обязательства принимались
 
święto było obchodzone
праздник отмечался
буд. вр.
wiadomości będą nadawane
известия будут передаваться
 
zobowiązania będą podejmowane
обязательства будут приниматься
 
święto będzie obchodzone
праздник будет отмечаться

Запомните, что в польском языке возвратные глаголы (с się) в функции страдательного залога не встречаются.

Страдательные причастия прошедшего времени (от глаголов совершенного вида) образуют два типа страдательных оборотов. С одним типом (zostać + причастие) вы уже знакомы. Второй тип образуется с помощью глагола być. Разница между ними заключается в том, что оборот с глаголом zostać передает значение действия, процесса, а оборот с глаголом być — результат действия, состояние. Оборот с глаголом zostać употребляется в прошедшем и будущем времени:

пр. вр.
ruch został przerwany
движение было остановлено
 
sklepy zostały zamknięte
магазины были закрыты
 
miasto zostało zniszczone
город был разрушен
буд. вр.
ruch zostanie przerwany
движение будет остановлено
 
sklepy zostaną zamknięte
магазины будут закрыты
 
miasto zostanie zniszczone
город будет разрушен

Обороты с глаголом być употребляются в трех временах:

наст. вр.
ruch jest przerwany
движение остановлено
 
sklepy są zamknięte
магазины закрыты
 
miasto jest zniszczone
город разрушен
прош. вр.
ruch był przerwany
движение было остановлено
 
sklepy były zamknięte
магазины были закрыты
 
miasto było zniszczone
город был разрушен
буд. вр.
ruch będzie przerwany
движение будет остановлено
 
sklepy będą zamknięte
магазины будут закрыты
 
miasto będzie zniszczone
город будет разрушен

Различие между конструкциями: miasto zostało zniszczone и miasto było zniszczone следующее: в первом случае утверждается, что действие было произведено в прошлом, но его результаты сохранились до настоящего времени. Поэтому конструкция miasto zostało zniszczone может приближаться по употреблению к конструкции miasto jest zniszczone. Во втором случае результат произведенного действия, состояние относится к прошлому.

Безличные обороты (продолжение)

Русский язык гораздо свободнее, чем польский, пользуется страдательными конструкциями. Польский язык избегает страдательных оборотов и заменяет их безличными оборотами.

Вы уже знакомы с безличными оборотами в форме настоящего времени (с частицей się). Они переводятся на русский язык личными оборотами с глаголами на -ся или формой 3-го лица мн. ч. (т. наз. неопределенно-личной формой).

przypuszcza się, że
предполагают, что
mówi się, że
говорят, что
neguje się osiągnięcia
отрицают достижения
zamyka się sklepy o 19
магазины закрывают в 19 ч. (и: магазины закрываются в 19 ч.)

В прошедшем времени безличная форма образуется от обоих глагольных видов. Основа этой формы совпадает с основой страдательного причастия (у глаголов переходных) или образуется так, как основа страдательного причастия (у глаголов непереходных). К этой основе прибавляется суффикс -о.

zamknięt(y)
zamykan(y)
przeczytan(y)
czytan(y)
poznan(y)
poznawan(y)
ocenion(y)
ocenian(y)
wzięt(y)
bran(y)
  zamknięto
zamykano
przeczytano
czytano
poznano
poznawano
oceniono
oceniano
wzięto
brano

Безличные формы непереходных глаголов:

chodzono
mówiono
telefonowano
czekano
stano

Возвратные глаголы сохраняют частицу się:

uczesano się
czesano się
ubrano się
ubierano się
umyto się
myto się

В тексте настоящего урока примеров безличной конструкции в форме прошедшего времени много.

Несовершенный вид

Obradowano nad zagadnieniem zaprzestania doświadczeń z bronią jądrową.

W czasie spotkania omawiano uchwały ostatniego plenum.


— Mówiono mi, że w Polsce całuje się w rękę...

Совершенный вид

Wczoraj wznowiono rozmowy.
Ponownie przystąpiono do dyskusji.
Zorganizowano spotkanie robotników.
Poruszono też szereg zagadnień.
Otwarto wystawę wydawnictw zagranicznych.
Ogłoszono wyniki konkursu.
Nagrodę przyznano Andrzejowi X.

Упражнения

I. Переведите на польский язык следующие сочетания:

иностранное происхождение, иностранная валюта, заграничные вина, заграничные сигареты, министры иностранных дел, заграничные товары, заграничный паспорт, заграничная поездка, внешний рынок, внешняя политика, иностранные языки, зарубежные страны, зарубежная печать

Klucz

II. Замените пассивные конструкции безличными оборотами:

  1. Ostatnie wiadomości są nadawane (były nadawane) o północy.
  2. Ostatnie wiadomości zostały nadane o północy.
  3. Dla uczczenia Święta Odrodzenia były podejmowane (są podejmowane, zostały podjęte) zobowiązania.
  4. Jest zorganizowany (był organizowany, został zorganizowany) konkurs.
  5. Nasze osiągnięcia były negowane.
  6. Sklepy zostały zamknięte o godzinie dziewiętnastej.
  7. Wczoraj zostały wznowione obrady.
  8. W czasie spotkania zostały omówione uchwały plenum.
  9. Kilkakrotnie były organizowane spotkania robotników.
Klucz

III. Поставьте числительные в нужном падеже:

  1. Wydano książkę w (25 000) egzemplarzy.
  2. Do (несколько десятков тысяч) mieszkań przeprowadzili się już nowi mieszkańcy.
  3. Wczoraj odbyło się uroczyste otwarcie (больше десяти) nowych stacji metra.
  4. Ten zakład przemysłowy nie zatrudnia nawet (100) robotników.
  5. Nie zdążyli omówić nawet (больше десяти) zagadnień.
  6. Prasa doniosła o uruchomieniu (21) obiektów przemysłowych.
  7. Oczekujemy jeszcze około (10) osób.
  8. Nastąpiło zderzenie (2) samochodów.
Klucz


Только зарегистрированные пользователи могут добавлять комментарии.