Изучаем польский язык с нуля!
Lekcja dwudziesta pierwsza


Урок 21

Образование степеней сравнения наречий

Лично-мужские формы страдательных причастий

W poszukiwaniu „Zachęty” Подсказка

1. Przepraszam panią, którym tramwajem można stąd dojechać do Placu Zwycięstwa? перевод текста
2. W tym kierunku idzie kilka tramwajów: piętnastka, piątka, czwórka, osiemnastka, trzydzieści jeden. Wysiądzie pan na czwartym przystanku. перевод текста
3. Dziękuję pani.
Maryjko, nie przechodź przez jezdnię przy czerwonym świetle! Zapłacisz karę.
перевод текста

W tramwaju

4. Konduktor: Proszę państwa, proszę przechodzić do przodu! Jeszcze bardziej do przodu! Tam jest znacznie luźniej... Kto z państwa nie ma jeszcze biletu? перевод текста
5. Włodek: Proszę dwa bilety. перевод текста
6. Konduktor: Normalne czy ulgowe?
7. Włodek: Normalne. Ile płacę?
8. Konduktor: 1 (jeden) złoty. перевод текста
(Włodek podaje banknot dwudziestozłotowy)
    Czy nie ma pan drobnych?
9. Włodek: Niestety, nie mam drobnych. перевод текста
10. Konduktor (wydaje resztę z dwudziestu złotych). — Proszę resztę.
11. Włodek: Dziękuję. перевод текста
12. Konduktor: Czy panowie mają już bilety?
13. Pasażerowie: Miesięczne. перевод текста
14. Konduktor: Proszę okazywać miesięczne.
15. Włodek: Przejdźmy, Maryjko, na przedni pomost. Wkrótce wysiadamy. (Do pasażera): Przepraszam pana! (Do Maryjki): Ależ tłok w tym tramwaju! (Po kilku minutach do pasażerki): Przepraszam, czy pani będzie wysiadała na tym przystanku? перевод текста
16. Pasażerka: Nie, dopiero na następnym. Proszę, niech państwo przejdą! перевод текста

* * *

17. Nie mogę się zorientować, gdzie jesteśmy... Czy to Plac Zwycięstwa? перевод текста
18. Chyba tak. Marek tłumaczył mi, że z jednej strony jest Ogród Saski. Tu właśnie widać jakiś park. перевод текста
19. Ale jak znaleźć „Zachętę”? Może to tutaj? перевод текста
   
Miejskie Przedsiębiorstwo
Komunikacyjne
20. Nie! A może w tamtym pałacu? Przejdźmy na drugą stronę! перевод текста
   
Prezydium Rady Narodowej
m. st. Warszawy
21. Niestety, znów źle trafiliśmy. To Stołeczna Rada Narodowa, a nie salon sztuki. перевод текста
22. Musimy zapytać kogoś z przechodniów. перевод текста
23. Przepraszam pana, jak się nazywa ten plac?
24. Plac Dzierżyńskiego. Stoi pan pod pomnikiem Dzierżyńskiego i nie poznaje pan? перевод текста
25. Ach, rzeczywiście, to pomnik Dzierżyńskiego. перевод текста
26. Dlaczegoś się od razu nie poinformował, jak trafić na Plac Zwycięstwa?
27. Byłem trochę zmieszany odpowiedzią tego mężczyzny. перевод текста
28. Przez cały dzień będziemy błądzili i nic dziś nie zobaczymy. перевод текста
29. Jesteś niezadowolona, Maryjko? Przecież w ten sposób też zwiedzasz miasto. перевод текста
30. Zapytaj tych panów o Plac Zwycięstwa. перевод текста
31. Nie, oni na pewno nie wiedzą.
32. Dlaczego? перевод текста
33. To nie warszawiacy. Poznaję po wyglądzie.
34. Co ty możesz wiedzieć o wyglądzie warszawiaków? Zapytajmy te dwie panie. перевод текста
35. Nie mam odwagi. Spójrz, jak są zajęte rozmową, spieszą się gdzieś. Lepiej im nie przeszkadzać. перевод текста
36. Od tygodnia jesteśmy w Warszawie i do tej pory nie wiemy, czym gdzie można dojechać. перевод текста
37. Chyba będziemy musieli zaraz wrócić do domu. Jesteśmy już zmęczeni. Przecież chodzimy od rana. Odpocznijmy w tym parku! перевод текста
38. Ty co parę kroków chcesz odpoczywać. Mam już dość spacerów z tobą... Ale chodźmy! Przy okazji obejrzymy park. Spójrz, jakie ładne, opalone dzieci biegają! Widzę nie tylko matki, ale i ojców z małymi dziećmi. перевод текста
39. Chodźmy dalej! Tam są miejsca na ławce. перевод текста
40. Nie, wróćmy raczej na Plac Dzierżyńskiego. Poszukamy milicjanta i zapytamy go o „Zachętę”. перевод текста
41. Na placu jest postój taksówek. Weźmiemy taksówkę i szofer zawiezie nas, dokąd trzeba. Dlaczego wcześniej nie przyszło mi to do głowy? перевод текста
42. Właśnie! Chodźmy szybciej! Uważaj, idziesz po trawniku! перевод текста
43. Tam na rogu ulicy stoi milicjant. On nas najlepiej poinformuje. перевод текста

* * *

44. Przepraszam pana, jak dojść do „Zachęty”? перевод текста
45. Chwileczkę, obywatelu, spojrzę na plan miasta... To niedaleko stąd. Mogą państwo na tym przystanku wsiąść do setki. Wysiąść należy na drugim przystanku. перевод текста
46.   Przechodzień: — Państwo szukają „Zachęty”? Nie warto jechać autobusem, to bardzo blisko. Proszę przejść przez Ogród Saski. Dojdą państwo do Grobu Nieznanego Żołnierza Подсказка. Parę kroków na prawo jest „Zachęta”. перевод текста
47. Dziękujemy panom. перевод текста
48. Teraz już chyba nie zabłądzimy!

Humor

— Panie, ja już tu czekam od czterech tygodni!
— A o co panu chodzi?
— Chciałbym przedłużyć pobyt w Polsce o dwa dni.

Словарь

banknot
błądzić
chciałbym
dojechać
dojść
do przodu
drobne
głowa
grób
kara
komunikacyjny

luźno
ławka
miejski
miesięczny
milicjant
przedłużyć
następny
nieznany
normalny
odpocząć
odpowiedź
odwaga
ogród
okazja
opalony
pasażer
pobyt
poinformować
 
купюра
бродить, блуждать
я хотел бы
проехать, доехать
пройти, дойти
вперед
мелкие
голова
могила
штраф
относящийся к транс-
   порту, сообщению
свободно
скамейка
городской
месячный, проездной
милиционер
продлить
следующий
неизвестный
обычный
отдохнуть
ответ
смелость
сад, парк
случай
загорелый
пассажир
пребывание
проинформировать,
   объяснить
poinformować się
pomost
postój
poszukiwanie
przechodzić
trawnik
przedni
przejść
przedsiębiorstwo

reszta
róg
salon
spojrzeć
stołeczny
szofer
tłok
tłumaczyć
trafić
ulgowy
uważać
wygląd

wysiąść
zabłądzić
zapłacić
zmieszany
znacznie
zorientować się
zwycięstwo
źle
справиться
площадка
стоянка
поиски
переходить, проходить
газон
передний
пройти
предприятие,
   управление
сдача
угол
салон
взглянуть
столичный
шофер
давка
объяснять
попасть
льготный
быть внимательным
внешность,
   внешний вид
выйти
заблудиться
заплатить
смущенный
гораздо
сообразить
победа
здесь: не туда

dojechać do { проехать к
доехать до

wydawać resztę   давать сдачу

dowiadywać się
poznawać
{ узнавать

od rana
z rana
с утра
утром, с утра

do tej pory
od tej pory
co parę kroków, co krok
przy okazji
  до сих пор
с тех пор
на каждом шагу
при случае

prosić kogo о со просить кого (у кого) о чем (что, чего)

prosić о pomoc
prosić о bilety
  просить (о) помощи
просить билеты

prosić со

Proszę dwa bilety.

Proszę kilo cukru.
 
  Дайте, пожалуйста,
два билета
Дайте, пожалуйста,
килограмм сахару

Prosić со также при вручении:

Proszę dwa bilety. Пожалуйста, (возьмите) два билета.

pytać kogo о со спрашивать кого (у кого) о чем

Zapytaj tych panów о Plac Zwycięstwa.
Спроси у этих мужчин, где площадь Победы.
Zapytaj go о „Zachętę”.
Спроси у него, где „Захента”.

Комментарий

1., 23. и др. Формула извинения:
Przepraszam panią, pana, państwa...
Przepraszam panie, panów...

употребляется также тогда, когда обращаются к кому-либо с просьбой, вопросом и т. п.
Przepraszam panią, którym tramwajem można stąd dojechać do Placu Zwycięstwa?
Przepraszam pana, jak się nazywa ten plac?

В трамвае, автобусе и т. п. этот оборот может быть эквивалентом русского „разрешите пройти” (предл. 15).

2. Русским порядковым числительным, употребляемым для обозначения номеров трамваев, автобусов и т. п., соответствуют в польском языке образованные от числительных существительные:

первый (напр., трамвай)
второй
третий
  jedynka
dwójka
trójka
  (единица)
(двойка)
(тройка)

и т. д. до двадцати, а также:

двадцатый
тридцатый
сотый
  dwudziestka
trzydziestka
setka

Номера, обозначаемые составными числительными, передаются следующим образом:

(tramwaj)
(trolleybus)
(autobus)
dwadzieścia jeden
pięćdziesiąt dwa
sto dwadzieścia pięć и т. д.

28. Еще одно употребление предлога przez (+ вин. пад.). В сочетании с существительным со значением времени он служит для обозначения отрезка времени, полностью занятого действием.

Pracował przez tydzień.
Zrobił to przez dwa dni.
Przez godzinę zdążył wrócić.
przez cały dzień
przez cały tydzień
przez cały miesiąc, rok
przez tydzień
przez miesiąc
przez rok
  Он работал в течение недели.
Он сделал это в два дня.
За один час он успел вернуться.
весь день, за весь день
всю неделю, за всю неделю
весь месяц, год, за весь месяц, год
неделю, за неделю
месяц, за месяц
год, за год

Пример из текста:

Przez cały dzień będziemy błądzili i nic dziś nie zobaczymy.

36. Предлог od (+ род. пад.) в сочетании с существительными, обозначающими промежуток времени (а также с количественными числительными + такое существительное), надо переводить формой винительного падежа со словами „уже”.

od tygodnia (jesteśmy w Warszawie)
od miesiąca
od roku
od kilku godzin
od kilkunastu lat
od tylu (wielu) lat
  уже неделю
уже месяц
уже год
уже несколько часов
уже больше десяти лет
уже столько (много) лет

Ср. (урок 18):

od zeszłego tygodnia
od przyszłego miesiąca
od roku tysiąc dziewięćset
   pięćdziesiątego dziewiątego
od godziny drugiej
  с прошлой недели
начиная с будущего месяца
с 1959 года

с двух часов

Образование степеней сравнения наречий

При образовании сравнительной степени наречий суффикс -e или -o положительной степени заменяется суффиксом -ej:

ciekawi(e)
tani(o)
mądrz(e)
— ciekawiej
— taniej
— mądrzej

Прибавлению этого суффикса могут сопутствовать изменения согласных (и гласных) основы.

d : dź
dz : dź
g : ż
ch : sz
ł : l
(ł : l) (a : e)
(ł : l) (o : e)
n : ń
r : rz
sn : śń
st : ść
st : ść
w : w’(wi)
ą : ę
  młodo
bardzo
długo
cicho
ciepło
bio
weso
trudno
staro
jasno
prosto
często
łatwo
gorąco
  — młodziej
— bardziej
— dłużej
— ciszej
— cieplej
— bielej
— weselej
— trudniej
— starzej
— jaśniej
— prościej
— częściej
— łatwiej
— goręcej

Если в основе имеется -k- (-ok-, -ek-), в сравнительной степени он утрачивается, а конечные согласные корня (а также предшествующие им гласные) могут подвергаться изменениям.

t : c
d : dz
d : dź
n : ń
r : rz
s : ż
s : ź (ą : ę)

от szybko
от lekko
  krótko
prędko
brzydko
cienko
szeroko
nisko
wąsko
cp. степень: szybciej ср. степень: lżej
— krócej
— prędzej
— brzydziej
— cieniej
— szerzej
— niżej
— węziej

Превосходная степень образуется так же, как и у прилагательных, с помощью префикса naj-, прибавляемого к формам сравнительной степени:

najtrudniej
najczęściej
najweselej
najgoręcej
najbardziej
najkrócej
najprędzej

Запомните формы степеней сравнения следующих наречий:

dobrze
lepiej
najlepiej
źle
gorzej
najgorzej
dużo
więcej
najwięcej
mało
mniej
najmniej

больше { bardziej
więcej

On pracuje więcej niż ja.
nic więcej
co więcej, ...
Он больше любит кино, чем театр.
больше ничего
больше того, ...
Ty się bardziej denerwujesz niż on.
On bardziej lubi film niż teatr.
Ты волнуешься больше, чем он.
Он больше любит кино, чем театр.

Если в положительной степени можно употребить в русском языке слово „очень” (в польском bardzo), в сравнительной степени русскому „больше” соответствует bardziej. Если же в русском языке можно употребить в положительной степени слово „много” (= польск. dużo, wiele), то в сравнительной степени русскому „больше” соответствует польское więcej:

Bardzo się denerwujesz.
Denerwujesz się bardziej niż on.
Bardzo lubi film.
Bardziej lubi film niż teatr.
Dużo (wiele) pracuje.
Pracuje więcej niż ja.
Dużo się uczy.
Uczy się więcej, niż przypuszczasz.
Ты очень волнуешься.
Ты волнуешься больше, чем он.
Он очень любит кино.
Он больше любит кино, чем театр.
Он много работает.
Он работает больше, чем я.
Он много занимается.
Он занимается больше, чем ты думаешь.

Сравнительная степень сочетается также с конструкцией
о + вин. пад.

Kiosk jest о 20 metrów dalej. Киоск находится в двадцати метрах отсюда.
Mieszkam о 2 piętra wyżej. Я живу двумя этажами выше.


— Czy tu mieszka weterynarz?
— Nie, o dwa kilometry dalej.

Примеры наречий из текста:

Jeszcze bardziej do przodu! Tam jest znacznie luźniej... (4)
Lepiej im nie przeszkadzać. (35)
Chodźmy dalej! (39)
Dlaczego wcześniej nie przyszło mi to do głowy? (41)
Chodź szybciej! (42)
On nas najlepiej poinformuje. (43)

Лично-мужские формы страдательных причастий

Причастия в польском языке, так же как и прилагательные, образуют лично-мужские формы. В им. пад. мн. ч. лично-мужских форм выступает окончание -i. Причастия, образованные с помощью суффикса -n-, не видоизменяют основы, например:

znany
oglądany
uwielbiany
— znani
— oglądani
— uwielbiani
  poznany
nazwany
powitany
— poznani
— nazwani
— powitani

У причастий, образованных с помощью суффикса -on-, наблюдается чередование о : е в основе:

rządzony
ceniony
proszony
prowadzony
rządzeni
cenieni
proszeni
prowadzeni
zniszczony
przeniesiony
przewieziony
zmuszony
zniszczeni
przeniesieni
przewiezieni
zmuszeni

Сказанное касается также прилагательных с суффиксом -on-:

niezadowolony
zmęczony
opalony
— niezadowoleni
— zmęczeni
— opaleni

Упражнения

I. Переведите на русский язык:

  1. Od tygodnia Maryjka i Włodek są w Polsce.
  2. Od zeszłego tygodnia zwiedzają Warszawę.
  3. Od roku 1959 pracuję jako tłumacz.
  4. Od pięciu lat Włodek mieszka w Moskwie.
  5. Od tego czasu uczy się języka polskiego.
  6. Od miesiąca Marek czeka na przyjazd Maryjki i Włodka.
Klucz

II. В следующих предложениях образуйте от глаголов прошедшее время:

  1. Przejdźmy (женщина и мужчина) na drugą stronę ulicy.
  2. Wejdziemy (мужчины) do tego pałacu.
  3. Nie mogę się zorientować (девушка), gdzie jesteśmy.
  4. Przejdź (девушка) przez jezdnię.
  5. W tym kierunku idzie kilka tramwajów.
  6. Wysiądzie pan na czwartym przystanku.
  7. Odpocznijmy (две девушки) w tym parku.
  8. Przy okazji obejrzymy (две девушки) park.
  9. Spojrzę (милиционер) na plan miasta.
Klucz

III. От наречий в скобках образуйте сравнительную степень:

  1. (очень) mi się to podoba, niż przypuszczałem.
  2. Czekam na nich (долго) niż miesiąc.
  3. W tym pokoju jest o pięć osób (много).
  4. W tym (bieżącym) roku uroczystość została zorganizowana o wiele (интересно) niż w zeszłym.
  5. Rozmawiajcie trochę (тихо)!
  6. Wyglądasz dziś o kilka lat (молодо).
  7. Obecnie (часто) bywam w Warszawie.
  8. W tym towarzystwie jest jakoś (весело).
  9. Dziś jest o cztery stopnie (тепло).
  10. Mówcie (много) po polsku.
  11. Czuję się z każdym dniem (хорошо).
  12. (Мало) czytam, ale (много) piszę.
  13. W zimie pociągi chodzą (плохо) niż o innej porze roku.
Klucz


Только зарегистрированные пользователи могут добавлять комментарии.