Изучаем польский язык с нуля!
Lekcja czternasta


Урок 14

Возвратные и личные местоимения.

Глаголы с суффиксами -ą-, -ną- в инфинитиве.

Pierwszy wieczór u Oli

1. Maryjko, spodziewam się, że będziesz się czuć u mnie jak u siebie w domu.
Chodź, zapoznam cię teraz z moją mamą.
Mamusiu, to moja koleżanka Maryjka. Znasz już z opowiadań Marka.
транскрипция перевод текста
2. Bardzo mi przyjemnie poznać panią. Mam nadzieję, że będzie pani u nas dobrze. Jak się pani czuje po podróży? транскрипция перевод текста
3. Dziękuję, bardzo dobrze. Nawet nie jestem zmęczona. транскрипция перевод текста
4. Zaraz nakryję do stołu. Zjemy razem kolację. транскрипция перевод текста
5. Dziękuję pani! Jesteśmy już po kolacji. транскрипция перевод текста
6. Jedliśmy wszyscy u Marka, a potem byliśmy na spacerze. Kiedy wróci tatuś? транскрипция перевод текста
7. Dopiero za półtorej godziny. Zapoznasz go z panią jutro. Teraz jest już po jedenastej. Idźcie spać! O której chcecie wstać jutro rano? транскрипция перевод текста
8. Wcześnie. О ósmej. транскрипция перевод текста
9. Jestem pewna, że zaśpicie. Dam ci, Olu, budzik. Nastawisz go sobie. Może jeszcze czegoś potrzebujecie? транскрипция перевод текста
10. Nie, mamusiu, dobranoc! Szkoda że tatusia nie ma. Powiedz mu, że bardzo chciałam go widzieć. транскрипция перевод текста
11. Dobranoc pani. транскрипция перевод текста
12. Dobranoc. транскрипция перевод текста
*
(Maryjka i Ola wchodzą do swego pokoju)
13. Maryjko, może rozpakujesz swoją walizkę? W szafie są wieszaki. Powiesisz tam sukienki, a na tej półce możesz poukładać bieliznę. транскрипция перевод текста
14. Olu, pomóż mi otworzyć walizkę. Tak mocno ją zamknęłam, że teraz nie mogę jej otworzyć. Naciśnij ten zamek, a ja przekręcę kluczyk. O, już! Dziękuję. транскрипция перевод текста
15. Zaprowadzę cię teraz do łazienki. транскрипция перевод текста
16. Najpierw się przebiorę. Zdejmę sukienkę i włożę szlafrok. No, proszę! Oderwał mi się guzik! Muszę go sobie przyszyć. транскрипция перевод текста
17. Dać ci igłę i nici? транскрипция перевод текста
18. Dziękuję mam je ze sobą. транскрипция перевод текста
19. A czego jeszcze szukasz? транскрипция перевод текста
20. Pióra. Jeszcze dziś chcę napisać list do rodziców. Oni się zawsze bardzo niepokoją, gdy gdzieś wyjadę. Papier i kopertę znalazłam. Ale gdzie jest pióro? Czyżbym go nie wzięła? транскрипция перевод текста
21. Dam ci swoje. Zaraz je przyniosę.
Kładę je na nocnej szafce. Atrament znajdziesz w szufladzie.
транскрипция перевод текста
22. Dziękuję ci. транскрипция перевод текста
*
23. Jestem bardzo ciekawa, co jutro będziemy robić, dokąd pójdziemy? транскрипция перевод текста
24. Spotkamy się jutro z Włodkiem, Markiem i Tadkiem o pół do pierwszej i pójdziemy chyba zwiedzać Muzeum Narodowe. транскрипция перевод текста
25. О której wyjdziemy z domu? транскрипция перевод текста
26. Możemy wyjść dziesięć albo piętnaście po dwunastej. транскрипция перевод текста
27. To mi bardzo dogadza. Przed południem pójdę do fryzjera. Czy jest tu gdzieś blisko zakład fryzjerski? транскрипция перевод текста
28. Owszem. Niedaleko stąd. Pokażę ci. транскрипция перевод текста
29. Czesałam się niedawno, w zeszły czwartek. Minął dopiero tydzień, ale po podróży nic z tego nie zostało. A co ty będziesz robić, gdy ja pójdę do fryzjera? транскрипция перевод текста
30. Muszę załatwić w mieście kilka spraw. Nie zabrałam wczoraj sandałów od szewca. Wezmę je jutro. Potem wstąpię do krawca. Jeśli u fryzjera nie będzie kolejki, może zdążysz pójść ze mną? транскрипция перевод текста
31. Dobrze! транскрипция перевод текста
32. Maryjko, już późno. Chodźmy spać. Będziemy jutro bardzo zmęczone. транскрипция перевод текста
33. Nakręć, Olu, budzik, bo stoi. транскрипция перевод текста
34. Która teraz godzina? транскрипция перевод текста
35. Na moim zegarku jest dwadzieścia po dwunastej, ale on źle chodzi. Raz się spóźnia, raz spieszy. Włącz radio! (Ola włącza radio. Po chwili słychać głos spikera): транскрипция перевод текста
36. Minęła godzina dwudziesta czwarta. Zakończyliśmy nasz dzisiejszy program. Życzymy państwu dobrej nocy. транскрипция перевод текста

Словарь

atrament
bielizna
budzik
czesać się
dogadzać
fryzjer
głos
guzik
igła
kilka
kolejka
koperta
krawiec
minąć
nakręcić
nacisnąć
nastawić
nić
niepokoić się
oderwać się
opowiadanie
pewien
pióro
południe
potrzebować
powiesić
półtorej
program
чернила
белье
будильник
причесываться
устраивать
парикмахер
голос
пуговица
иголка
несколько
очередь
конверт
портной
пройти
завести
нажать
поставить
нитка
беспокоиться
оторваться
рассказ
уверенный
ручка
обед, полдень
нужно (что-н.)
повесить
полторы
программа
przebrać się
przekręcić
przyszyć
rano
rozpakować
sandał
spiker
spodziewać się
sprawa
sukienka
szafka nocna
szewc
szlafrok
szukać
wieszak
wstać
wstąpić
zakład fryzjerski
zakończyć
zamek
zamknąć
zaprowadzić
zaspać
zdjąć
zeszły
zmęczony
zostać
życzyć
переодеться
повернуть
пришить
утром
распаковать
сандалия
диктор
надеяться
дело
платье
тумбочка
сапожник
халат
искать
вешалка
встать
зайти
парикмахерская
закончить
замок
закрыть
проводить
проспать
снять
прошлый
усталый
остаться
желать

być pewnym
jestem pewien, pewna
jestem ciekaw, ciekawa
  быть уверенным
я уверен, уверена
мне интересно

Jestem ciekaw. Jestem ciekawa.

zakład fryzjerski
nakręcać zegarek
nastawiać zegarek
zegarek chodzi
zegarek staje
zegarek się spieszy
zegarek się spóźnia
  парикмахерская
заводить часы
ставить часы
часы идут, ходят
часы останавливаются
часы идут вперед, спешат
часы отстают

rano  утром
рано wcześnie

przy okazji   при случае

Dni tygodnia:   poniedziałek
wtorek
środa
czwartek
  piątek
sobota
niedziela

niedziela воскресенье
неделя    tydzień

pisać list do kogo писать письмо кому

Chcę napisać list do rodziców. Хочу написать письмо родителям.

potrzebować czego нужно что кому, нуждаться в чем

Może jeszcze czegoś potrzebujecie? Вам не нужно еще что-нибудь?

szukać czego искать что и чего

A czego jeszcze szukasz?   А что ты еще ищешь?

В некоторых оборотах дат. пад. соответствует русской констр. „у кого”:

Oderwał mi się guzik.   У меня оторвалась пуговица.

zabrać, wziąć со od kogo взять что у кого

Nie zabrałam wczoraj sandałów od szewca. Я не взяла вчера сандалий у сапожника.

dziękować komu благодарить кого

dziękuję ci   благодарю тебя

Комментарий

Определение времени

Która godzina?   Который час?

25 (minut) po pierwszej kwadrans po siódmej 5 (minut) po drugiej 10 (minut) po dziesiątej 20 (minut) po szóstej

Для обозначения времени между полным часом и половиной употребляется конструкция: po + предл. падеж.

Możemy wyjść 10 (dziesięć) albo 15 (piętnaście) po 12 (dwunastej). Можем выйти 10 или 15 минут первого.

Na moim zegarku jest 20 (dwadzieścia) po 12 (dwunastej). На моих часах 20 минут первого.

Обратите внимание на перевод:

jest już po jedenastej
już po drugiej
już po szóstej
  уже двенадцатый час
уже третий час
уже седьмой час

Начиная с этого урока, систематически учите количественные числительные по таблице в конце уроков.

2., 5., 35. Конструкция po + предл. пад. в известном Вам уже значении (см. урок 13) употребляется шире, чем русская конструкция „после + род. пад.”

Сравните примеры:

Jak się pani czuje po podróży?
Jesteśmy już po kolacji.
Po chwili słychać głos spikera.
Как вы себя чувствуете с дороги?
Мы уже (по)ужинали.
Минуту спустя слышен голос диктора.

А также:

Po godzinie odjechaliśmy.
Po roku wrócił do Warszawy.
Спустя час мы уехали.
Спустя год он вернулся в Варшаву.

В сочетании с формами прошедшего времени эта конструкция является также эквивалентом предлога „через”.

Po godzinie odjechaliśmy.
Po roku wrócił do Warszawy.
Через час мы уехали.
Через год он вернулся в Варшаву.

Cp.:   Отец вернется через час.
Отец вернулся через час.
  Ojciec wróci za godzinę.
Ojciec wrócił po godzinie.

2., 16., др. Частица się (структурный элемент возвратных глаголов) не только может стоять перед глаголом или после него (см. урок 3), но может быть также отделена от глагола другими словами.

Jak się pan czuje po podróży?
Oderwał mi się guzik.
Oni się zawsze bardzo niepokoją, gdy gdzieś wyjadę.

Если рядом встречаются два или больше возвратных глаголов, частица się стоит только при одном из них.

On źle chodzi. Raz się spieszy, raz spóźnia. (15)

9. В глаголе spać (и производных, например: zaspać, wyspać się) наблюдается чередование sp : śp(i).
spać — śpię, śpisz, śpią (zaspać — zaśpię)

11. Если хотите быть более вежливыми употребляйте с оборотами dzień dobry, do widzenia и т. п. дательный падеж слов pan, pani, państwo.

dzień dobry pani, panu, państwu
do widzenia pani, panu, państwu
dobry wieczór pani, panu, państwu
и т. д.

Этот дат. падеж соответствует (когда обращаетесь к знакомым Вам лицам) русскому обращению по имени-отчеству после упомянутых оборотов:

Здравствуйте, Александр Васильевич!
Добрый вечер, Надежда Захаровна!
и т. д.

Глагол dziękować при более вежливом выражении благодарности также требует дательного падежа.

dziękuję pani, panu, państwu спасибо, благодарю вас.

12. Местоимения swój, twój склоняются как mój (см. таблицу). Все они образуют полные и стяженные формы.

Maryjka i Ola wchodzą do swego pokoju.

20. Вопросительное слово czyżby (неужели), сочетаясь с формами прошедшего времени, отрывает их окончания и присоединяет их к себе (о других случаях отрыва окончания от форм прошедшего времени см. урок 24).

Czyżbym go (pióra) nie wzięła?

Другие примеры:

Czy’żbyśmy się spóźnili?
Czyżbyś zapomniał napisać do mnie?
Czyżbym nie nakręciła zegarka?

29. Так же как и в русском, в польском языке названия дней недели в форме винительного падежа сочетаются с предлогом w (we).

Czesałam się niedawno, w zeszły czwartek.
We środę pójdziemy zwiedzać muzeum.
W niedzielę pojedziemy na wycieczkę.

35. В польском языке, как и в русском, слово radio употребляется также в значении „радиоприемник”. В разговорном языке оно более употребительно, чем слово odbiornik или сочетание aparat radiowy.

Возвратное и личные местоимения

В настоящем уроке встречается много разных форм личных местоимений. Обратите особое внимание на формы местоимений ona, ono, с которыми Вы встречаетесь впервые.

Формы родительного и дательного падежа местоимения ona одинаковы — jej (ср. в русск. языке род. — ее, дат. — ей). Форма винительного падежа , в отличие от русского языка, не совпадает с формой род. пад.

Znasz już z opowiadań Marka.
Tak mocno (вин.) zamknęłam, że teraz nie mogę jej (род.) otworzyć.
Dziękuję jej (дат.).
Opowiadam jej (дат.).

Форма творительного падежа — nią (ею):

Interesuję się nią.

С предлогами употребляются особые формы (так же как в русском языке): niej (род., дат. пад.), nią (вин. пад.):

dla niej, bez niej
Piszę do niej list.
Patrzę na nią.
Czekam na nią.

Формы местоимения среднего рода ono в основном совпадают с соответствующими формами мужского рода.

Разница наблюдается лишь в винительном падеже. Формы родительного и винительного падежей мужского рода совпадают, ср:

Nie ma go (род.) w domu.
Znam go (вин.) osobiście.
A jego (род.) tam nie było.
Jego (вин.) wszyscy znają.

В среднем роде они различаются:

род. пад. go, jego
вин. пад. je

Czyżbym go (= pióra) nie wzięła? (род. пад.)
Zaraz je (= pióro) przyniosę. (вин. пад.)
Kładę je na szafce nocnej. (вин. пад.)

По форме вин. пад. ср. рода (je) совпадает с вин. падежом женско-вещной формы мн. ч. Ср.:

(18) Mam je ze sobą (je = igłę i nici).
(21) Zaraz je przyniosę (je = pióro).
(21) Kładę je na szafce nocnej (je = pióro).
(30) Wezmę je jutro (je = sandały).

Теперь Вы знаете уже все формы личных местоимений. Повторите их по таблице в конце уроков.

В тексте настоящего урока встречаются формы возвратного местоимения siebie (себя). (Выучите все формы по таблице)

(род. пад.)
(дат. пад.)
(дат. пад.)
(твор. пад.)
  Będziesz się czuć u mnie jak u siebie w domu. (1)
Nastawisz go sobie. (9)
Muszę go sobie przyszyć. (16)
Dziękuję, mam je ze sobą. (18)

Глаголы с суффиксами -ą-, -ną- в инфинитиве

Все глаголы с суффиксами -ą-, -- в инфинитиве принадлежат к первому спряжению:

zamkć
sprzątć
zgić
zacząć
zapiąć
zdjąć
zająć
 





  zamknę, zamkniesz
sprzątnę, sprzątniesz
zginę, zginiesz
zacznę, zaczniesz
zapnę, zapniesz
zdejmę, zdejmiesz
zajmę, zajmiesz

В настоящем (простом будущем) времени наблюдается чередование групп sn, zm (1 лицо ед. ч. и 3 лицо мн. ч.) и śń, źm’ (другие лица):

rosnąć
zasnąć
wziąć
 

  rosnę, rośniesz
zasnę, zaśniesz
wezmę, weźmiesz

Повелительное наклонение глаголы этой группы образуют двояко:

1) если перед ń (ni) имеется гласный звук, повелит. накл. образуется без суффикса:

odsunie
zginie
stanie
 

  odsuń!
zgiń!
stań!

2) если перед ń, m’ (mi) имеется согласный звук, повелительное наклонение образуется с помощью суффикса -ij:

zamknie
zacznie
zapnie
zdejmie
zaśnie
 



  zamknij!
zacznij!
zapnij!
zdejmij!
zaśnij!

но вспомните: weźmie — weź!

В прошедшем времени глаголы этой группы характеризуются чередованием гласных ą : ę (произношение о : е см. урок произношения/чтения п. 1). В ед. ч. в формах мужского рода основа с гласным ą, во всех других формах с гласным ę:

zamknąłem
zamknąłeś
zamknął
zamknęłam
zamknęłaś
zamknęła
zamknęłyśmy
zamknęłyście
zamknęły
zamknęliśmy
zamknęliście
zamknęli

Некоторые глаголы в прошедшем времени теряют суффикс -:

zmokć
zmarzć
zgasć
 

  zmokłem (cp. промокнуть — промок)
zmarzłem [змарзлэм] (замерзнуть — замерз)
zgasł (погаснуть — погас)

и др.

Примеры глаголов этой группы из текста:

Tak mocno ją zamknęłam, że teraz nie mogę jej otworzyć. (14)
Naciśnij ten zamek, a ja przekręcę kluczyk. (14)
Zdejmę sukienkę i włożę szlafrok. (16)
Czyżbym go nie wzięła? (20)
Minął dopiero tydzień. (29)
Wezmę je jutro. (30)
Minęła godzina dwudziesta czwarta. (36)

Упражнения

I. Прочитайте по-польски:

только первый час, уже третий час, четверть шестого, 1120, 927, 210, 813.

Klucz

II. Употребите нужные формы местоимений: ty, on, ona, oni, one.

  1. Jutro napiszę list.
  2. nie ma w domu.
  3. Odwiedzę jutro.
  4. Szukam .
  5. już rozmawialiśmy.
  6. Nic nie wiem.
  7. Potrzebujemy , a nie kogo innego.
  8. Spodziewam się dopiero jutro.
  9. Chcemy podziękować za uprzejmość.
Klucz

III. Переведите на польский язык:

  1. Я ложусь очень поздно, но встаю ранним утром.
  2. Он всегда заводит часы утром.
  3. Его часы никогда не отстают и не идут вперед. Они идут точно.
  4. Я взял у него ручку.
  5. Мне интересно, когда вы к нам приедете.
  6. Мы приедем к вам через месяц.
  7. Через месяц они приехали.
  8. Положи белье на эту полку.
  9. Я уверен, что мы завтра проснемся поздно.
  10. Надо поставить будильник, в противном случае мы проспим.
Klucz

IV. От глаголов в скобках образуйте прошедшее время:

  1. One (zasnąć) dopiero po północy.
  2. W pokoju (zgasnąć) światło.
  3. Nie (wziąć — ja, мужчина) ze sobą zegarka.
  4. (minąć) już dwa tygodnie, a oni do nas nie (napisać) .
  5. (zginąć) mi klucz.
  6. (zdjąć — on) palto.
  7. Przed waszym przyjazdem (sprzątnąć — my, девушки и парни) pokój.
  8. Maryjka nie (znaleźć) pióra.
  9. Oni (wsiąść) do tramwaju, a one (wsiąść) do autobusu.
  10. Podczas deszczu one bardzo (zmoknąć) .
  11. Zegarek (stanąć) .
Klucz


Только зарегистрированные пользователи могут добавлять комментарии.